مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى - زنوزى، على بن عبد الله - الصفحة ٢١ - ١ - رسالة فى احكام الوجود و الماهية

از مرحوم ميرزا حسن نورى استاد آقا على در متن تقريرات، استناد آن به آقا على مورد اطمينان است.

ثانيا: در نخستين رساله خلاصه رأى ابتكارى آقا على در معاد جسمانى تقرير شده است، لذا استناد اين رساله نيز به آقا على مورد اطمينان است و با توجه به پشت جلد نسخه از تقريرات دروس آقا على است.

ثالثا: سياق و سبك نگارش رسالة فى احكام الوجود و الماهية با ديگر رسائل آقا على از قبيل مباحث الحمل يا وجود رابط يكى است، انتساب اين رساله به آقا على نيز با توجه به سطح مطالب آن و نيز مختار مصنف در مسائل مختلف مطروحه در آن مورد اطمينان است.

رابعا: مختار رساله مختصر وحدت وجود با رأى آقا على در بدايع الحكم سازگار است.

حاصل بحث، اگر چه كاتب اين رساله مشخص نيست، واقف آن نيز عليرغم معلوم بودن نامش شناخته نيست، ولى با توجه به قرائن فوق الذكر بطور كلى، و قرائن متعدد مضمونى و محتوايى كه در ضمن بحث جزئى از محتواى هر رساله مطرح شده و مى‌شود، اين مجموعه مطمئنا از آثار فلسفى حكيم مؤسس آقا على مدرس يا از تقريرات دروس وى است، و هيچ دليلى بر خلاف اين اطمينان به چشم نمى‌خورد. هر چند ميزان اطمينان اين انتساب در همه رسائل يكسان نيست و شدت و ضعف دارد، به هر حال اين انتساب در اكثر موارد مقطوع نيست، امّا ظن اطمينانى در چنين مواردى معتبر است.

اكنون پس از بحث كلى درباره اين مجموعه خطى كه نسخه منحصر به فرد چهار رساله اين مجلّد است به بحث جزئى درباره «رسالة فى احكام الوجود و الماهية» مى‌پردازيم. درباره اين رساله نكات ذيل قابل ذكر است:

١- نسخه منحصر به فرد اين رساله ورق ١٠٠ تا ١٢٣ چهارمين رساله مجموعه خطى ٥٥٨٨ كتابخانه عمومى مرحوم آيت الله مرعشى نجفى در قم است. نام كاتب و تاريخ كتابت مشخص نيست. خط آن همان خط پنج رساله ديگر اين مجموعه است و احتمالا در زمان حيات حكيم مؤسس نوشته شده است (با توجه به تاريخ كتابت رساله توحيديه‌