مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى - زنوزى، على بن عبد الله - الصفحة ٣٤ - ٤ - رساله سرگذشت

شيرازى، شمس الدين محمد خفرى، شاه مير طاهر حسينى، مير فندرسكى، مير داماد، شيخ بهايى و بالاخره صدر المتألهين شيرازى. با ترجمه مختصر و متواضعانه خود آقا على، مجموعا دوازده فيلسوف معرفى شده‌اند.

٥- ظاهرا بخش دوم رساله تاريخ حكما از ملاصدرا تا آقا على ارزشمندتر از بخش اول آن است. در بخش اول آقا على به كليات و امورى كه در كتب رايج تراجم درباره اين يازده‌تن است اكتفا كرده، شايد تنها نكته بديع اين بخش از رساله جمله اخير ترجمه غياث الدين منصور است كه «در بيست و چهار مسئله با ساير حكما مخالف است» اى كاش آقا على به اين مسائل ابتكارى اشاره مى‌كرد. ضمنا ذكر شيخ بهايى در عداد نام حكما قابل تأمل است. اين علّامه ذو الفنون در حكمت كتابى ننوشته است، خود آقا على در ضمن بيان احوال ملاصدرا از قول مير فندرسكى درباره وى گفته است: «اگر قشر محض مى‌خواهى شيخ بهايى». ترجمه ملاصدرا در اين رساله با تقريظ آقا على بر مفاتيح الغيب موارد مشترك فراوان دارد.

٦- كوشيديم در پاورقى اين رساله اطلاعات لازم درباره دوازده حكيم مورد بحث را از منابع معتبر ارائه كنيم.

٤- رساله سرگذشت‌

آقا على در رساله مختصرى به زبان فارسى ترجمه احوال خود و پدرش ملا عبد الله مدرس زنوزى را به رشته تحرير در آورده است. اين رساله مهمترين سند احوال اين دو حكيم بزرگوار و حاوى اطلاعاتى منحصر بفرد در اين زمينه است. در نسخ بجا مانده از اين رساله عنوان خاصى براى آن پيش‌بينى نشده بود، لذا عنوان «رساله سرگذشت» را براى آن انتخاب كرديم. حكيم مؤسس در اين رساله نه همه آثار خود را بر شمرده، نه به همه آثار پدرش اشاره كرده است. ما در پاورقى رساله، اطلاعات موجود در آن را تكميل كرديم. در اين رساله آقا على تنها نام پنج اثر خود را ذكر كرده يعنى يك ششم كل آثار، كه يكى از آنها «رساله در اينكه منطق از علوم حكميه است» كه تاكنون نشانى از آن نيافته‌ايم. با عنايت به ذكر بدايع الحكم در اين رساله، تاريخ نگارش رساله‌