مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى - زنوزى، على بن عبد الله - الصفحة ٤٨٢ - الفصل الثانى عشر فى تكون العناصر عن العقل الاخير على طريقة المتأخرين

اينكه طوليه عرضيه باشد آخر آن سلسله سابقه است.

[٦١٨] قوله «فى سلسلة واحدة عرضية ...» [١]

جميع سلاسل عرضيه را اگر چه متعدّد بين سلسله واحد فرض كرده نظر به اينكه علت معلول نيستند.

[الفصل الثانى عشر: فى تكوّن العناصر عن العقل الاخير على طريقة المتأخرين‌]

[٦١٩] قوله «على طريقة المتأخرين ...» [٢]

و هم الذين يسمّون بالمتكلم المشاء و هم المتكلومون الذين مشربهم فى المسائل او فى بعضها مشرب المشائين كالسيد المدققين و الملا جلال و شارح المواقف [٣] و غير ذلك.

[٦٢٠] قوله «و ليس العقل المحض علّة لها ...» [٤]

غرضهم ان الفاعل الموجب هو العقل الفعال لكن باعانة الافلاك يعنى محض اعانة است حركت را نسبت به عقل و لو به اعانة اعدادى نه ايجاب زيرا كه ايجاب از عقل است.

[٦٢١] قوله «و كما ان لتلك الاجسام ...» [٥]

اى العناصر، غرضهم اثبات المناسبة بين الافلاك و العناصر، يعنى عناصر ماده دارند مشترك بين الاربعة كه هيولى عناصر واحد است و صورتى دارند مختلفه و در افلاك نيز امرى است كه همه افلاك در او متّفق و مشتركند و او عبارت از مصداق الطبيعة است و لذا همه آنها حركت در اين مى‌كنند و صورتى دارند كه خاص است به هر يك كه آثارشان مختلف است و لذا است كه يكى حركت الى المشرق مى‌كند و ديگرى من المشرق و يكى بطئ است و ديگر سريع پس همه عناصر كه مشترك است بينهما مستند به امر مشترك افلاك و صور خاصه عناصر مستند به صور خاصه افلاك.

[١]. ١٩١/ ٢١.

[٢]. ١٩٢/ ٦.

[٣]. اى السيد صدر الدين الدشتكى و الملا جلال الدين الدوانى و السيد الشريف الجرجانى.

[٤]. ١٩٢/ ٦.

[٥]. ١٩٢/ ١١.