استراسبورگ فرانسه نگهدارى مى‌شود. [١] كتاب معروف گفتار در روش دكارت تحت عنوان «حكمت ناصرى» زير نظر او به وسيله يك ايرانى يهودى به فارسى ترجمه و توسط وى به طبع رسيد. معروفترين آثار گوبينو درباره ايران عبارت است از: ١- مذاهب و فلسفه‌ها در آسياى مركزى (١٨٦٥ م)، ٢- تاريخ ايرانيان بر طبق منابع و مآخذ ايرانى و يونانى و لاتينى (١٨٦٩)، ٣- داستانهاى آسيايى (١٨٧٦) كه اغلب داستانهاى آن مربوط به ايران است.

فصل چهارم كتاب مذاهب و فلسفه‌ها در آسياى مركزى [٢] درباره فلسفه و عرفان است، كه در ضمن آن بيش از پنجاه تن از فلاسفه ايران به اختصار معرفى شده‌اند. از جمله آقا على مدرس به بهترين وجهى توصيف شده است كه متن كامل اين معرفى را در مقدمه جلد اول اين مجموعه ذكر كرديم. در ضمن شمردن آثار آقا على متذكر مى‌شود كه مشغول نگارش تاريخ فلسفه است كه پس از ملل و نحل شهرستانى مفصل‌ترين تاريخ فلسفه در نوع خود است. در ارتباط نزديك و رفت و آمد گوبينو به محضر آقا على ترديدى نيست. اما از اين كتاب مفصل تاريخ فلسفه آقا على نشانه‌اى در دست نيست.

٢- مرحوم سيد محمد على جمال زاده در مقاله‌اى به نام «ميراث گوبينو» كه در مجله يغماى سال ١٣٤٠ ه. ش منتشر شده نوشته است: «صورت علماى روحانى ايران. اسناد ديگرى كه دليل بر روح كنجكاو و خاطر آگاهى طلب گوبينو است دو صورت است از علماى بزرگ تشيع در قرون اخير (شماره پرونده ٦٦ و ٦٨) مشتمل بر نام و مقام و تأليفات هريك از آنها. در اينجا به مناسبت تقدم تاريخى ابتدا به نقل صورت دوم (شماره ٦٨) مى‌پردازيم. اين صورت مشتمل است بر نام يازده تن از علماى بزرگ شيعه به ترتيب ذيل (با همان املاء و انشائى كه در صورت آمده است). بايد دانست كه جمع آورنده اين دو صورت و راقم آنها اسم و نشان خود را به تصريح نمى‌گويد، همين قدر است كه در آخر صورت اول پس از آنكه يكايك علما را اسم مى‌برد و وصف فضائل و كمالات آنها را مى‌نمايد و از

[١]. «بخش مهم آثار و يادداشتهاى او در كتابخانه ملى شهر استراسبورگ (وابسته به دانشگاه استراسبورگ) مضبوط است.» فرهنگ فارسى معين، ج ٦ ص ١٦٧٨- ١٦٧٧.

[٢].

' ' Les ReligionsetLes P hilosophiesdansl ' Asie Centale''Paris ,٥٦٨١ .