مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى - زنوزى، على بن عبد الله - الصفحة ١١١ - ٣ تمثيل

فِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ﴾. [١]

قال صلّى اللّه عليه و آله و سلّم. فى خطبة الغدير: «الحمد للّه الذى علافى توحّده، و دنا فى تفرّده، و جلّ فى سلطانه، و عظم فى اركانه، و احاط بكل شئى علما، و هو فى مكانه [...] الذى ملأ الدهر قدسه، و الذى يغشى الابد نوره.» [٢] و الخطبة طويلة، و فيها دقائق التوحيد، نقلنا منها ما احتجنا اليه.

تأمل فى قوله صلّى اللّه عليه و آله «ملأ الدهر قدسه» كيف قال بسريان قدسه، مع انّ القدس يأبى [٣] عن السريان، فافهم هذه، ان كنت تفهم و الّا فاجعلها موضوعة لفهم [٤] اهله.

[٣] تمثيل‌

مستكفى عالم نفوس حيوانيه است از آن جهت كه صور مثاليه و اشباح محجوبه‌اند [٥] و آنها را تعلّق به موادّ لطيفه است، كه مناسب تجرّد آنهاست، و جهت قوّه در آن موادّ و در جهت فعليّت مستهلك و از كمال ضعف در كمال لطافت است، چنانكه قوّه خيال از مادّه جسمانيه كه محلّ صورت جسميه است مجرّد و مرتفع است، لكن مناسب نشئه خود از اينجا [٦] كه به گوهر متحرك و به ذات قابل صور خياليّة متجدّده است، او را قوّه حركت در جوهر ذات خود و خروج از قوّه صور خياليّة به فعليّت و حصول آنها حاصل است، و جميع الجهات قوّه از او مرتفع است، مگر قوّه مراتب و درجات جوهر خيال و تجدّدات صور خياليّه و در اين باب به ذوات [٧] خود مقوّمات ذات خود مستكفى است، زيرا كه او را وضعى و مجاورتى به ذات اشيائى كه ذوات او ضاعند متصوّر نيست.

[١]. فصلت/ ٥٣.

[٢]. الطبرسى، احتجاج، احتجاج النبى (ص) يوم الغدير، ج ١ ص ١٣٨- ١٤٠.

و المجلسى، بحار الانوار، تاريخ امير المؤمنين (ع)، الباب ٥٢، الحديث ٨٦، ج ٣٧ ص ٢٠٤ و ٢٠٥.

[٣]. يأتى (س و م).

[٤]. تفهم (س)، بفهم (م).

[٥]. كذا فى س و م.

[٦]. آنجا (م).

[٧]. ذات (م).