مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى - زنوزى، على بن عبد الله - الصفحة ٣٠٩ - طريقة اخرى

مى‌كند، بعد ايجاد را واجب الوجود مى‌كند، وجوب عقول در طول همند نه در عرض يكديگر و لذا افسادى به بيان مذكور لازم نمى‌آيد بخلاف آنكه هرگاه گفته شود كه ايجاب كرد واجب الوجود هم عقل اوّل را و هم ثانى را دفعة واحدة، لا محالة تكثر در ذات واجب لازم مى‌آيد و بالجملة پس اگر ايجاب واجب عقل ثانى را قبل از ايجاب عقل اول باشد، لازم مى‌آيد تكثر و اگر بعد از ايجاب عقل ثانى نمود عقل ثانى فاعل موجب شد نسبت به او و فاعل مفيد اعطاء وجود كرد و هيچ لازم نمى‌آيد و لازم نمى‌آيد كونه مصدرا لمعاليل متعدّده.

[طريقة اخرى‌]

[١٥٢] قوله «اشير اليها فى الكتاب الالهى ...» [١]

و هو قوله تعالى ﴿لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا﴾. [٢]

[١٥٣] «قوله «على وحدة الاله ...» [٣]

پس اول وحدت عالم را اثبات مى‌كند پس از آن ثابت مى‌شود وحدة الاله.

[١٥٤] قوله «قوله «لكان شكله الطبيعى هو الكرة ...» [٤]

زيرا كه اسطقسات هم بسيطند و هر چه بسيط است بالطبع و بالذات واحد است پس مقتضى شكل واحد است و اشكال همه مقتضاى طبع اشيائند و چون ابسط اشكال كره است و لذا اشكال طبيعى همه آنها كروى است.

[١٥٥] قوله «لزم الخلأ [فيما] بينهما ...» [٥]

زيرا كه خلأ عبارت از آن جسمى است كه فضاى خالى او خالى از شاغل باشد و ملأ آن جسمى است كه در فضاى او شاغلى باشد پس موضوع هر دو جسم است، فقوله (ص):

«فوق فلك الافلاك لا خلأ و لا ملأ» ارتفاع متناقضين نيست، زيرا كه موضوع متحقق نيست‌

[١]. ٥٨/ ٢٥.

[٢]. الانبياء/ ٢٢.

[٣]. ٥٩/ ١.

[٤]. ٥٩/ ٤.

[٥]. ٥٩/ ٥.