است، و بر شرح تلخيص ملا سعد تفتازانى كه مشهور است به كتاب مطوّل [١] نيز حاشيه نوشته، و بر شرح قديم تجريد نيز حواشى دارد. [٢] تصانيف او معروف است به نهجى كه حاجت به بيان ندارد، [٣] و سيد محمد نور بخش [٤] و شيخ محمّد معروف به ابن ابى جمهور [٥] به تشيع او گواهى داده‌اند. [٦]

[٢] محمد بن سيد الشريف الجرجانى [٧]

السيد الفاضل امير شمس الدين محمّد بن السيد الشريف الجرجانى به حليه فضل و كمال آراسته بود و در بدايت علوم و درجات فنون سير كرده، و علم فاضل خضر حبلوردى [٨] كه از

[١]. تلخيص المفتاح تأليف محمد بن عبد الرحمن معروف به خطيب قزوينى (متوفى ٧٣٩). مسعود بن عمر معروف به سعد الدين تفتازانى (متوفى ٧٩١) دو شرح بر تلخيص المفتاح نوشته است بنامهاى المختصر و المطول، كه هر دو از كتب درسى حوزه‌هاى علميه در معانى و بيان و بديع است. حاشية المطول مير سيد شريف جرجانى در چاپ سنگى تهران و چاپ حروفى قاهره همراه با متن مطول منتشر شده است.

[٢]. مراد از شرح قديم تجريد تسديد العقايد يا تشييد القواعد تأليف شيخ شمس الدين محمود بن عبد الرحمن اصفهانى (متوفى ٧٤٩) است. اين شرح و حاشيه مير سيد شريف جرجانى بر آن مخطوط است و منتشر نشده است.

[٣]. مشهورترين اثر مير سيد شريف جرجانى «شرح المواقف» است. از ديگر آثار او: التعريفات، حاشية شرح حكمة العين، شرح مفتاح العلوم، حاشية الكشاف زمخشرى، كبرى در منطق، صرف مير، شرح كافيه.

[٤]. سيد محمد بن عبد الله موسوى خراسانى مشهور به نوربخش از عرفاى قرن نهم و سلسله نور بخشيه از فرق صوفيه به او منسوب است. (متولد ٧٩٥ قائن و متوفى ٨٦٩ سولقان). براى آشنايى با احوال وى رجوع كنيد به ريحانة الادب ج ٤ ص ٢٤٣. مجالس المؤمنين ص ١٤٩، رياض العارفين ص ١٥٤، طرائق الحقائق ج ٣ ص ٣٠.

[٥]. محمد بن زين الدين على بن ابراهيم بن حسن بن ابراهيم بن ابى جمهور احسايى يا لحصاوى (زنده در ٩٠٤) فقيه، محدث و متكلم صوفى مشرب شيعى، صاحب عوالى اللئالى العزيزية فى الاحاديث الدينية و مجلى مرآة المنجى و رسالة الاقطاب الفقهية و الوظائف الدينية على مذهب الامامية. براى آشنايى با احوال وى رجوع كنيد به دائرة المعارف بزرگ اسلامى، ج ٢ ص ٦٣٤- ٦٣٧.

[٦]. قاضى نور الله شوشترى در مجالس المؤمنين ج ٢ ص ٢١٨ نيز تشيع او را ترجيح داده است. اما صاحب روضات الجنات اين ترجيح را بلا دليل دانسته است. ج ٥ ص ٣٠٤.

[٧]. شمس الدين محمد بن على فرزند و شاگرد مير سيد شريف جرجانى. از آثار اوست: ترجمه دو رساله منطقى پدرش يعنى كبرى و صغرى از فارسى به عربى بنامهاى الدرّة و الغرّة، تتميم حواشى پدرش بر المتوسط فى شرح الكافية، و مصنف الشرح النفيس على ارشاد التفتازانى در نحو، رجوع كنيد به روضات الجنات ج ٥ ص ٣٠١ و ٣٠٤.

[٨]. شيخ نجم الدين خضر بن محمد بن على رازى حبلوردى از علماى اوائل صفويه، از آثار اوست: جامع الدرر فى شرح الباب الحادى عشر، مفتاح الغرر كه منتخب شرح قبلى است، جامع الاصول فى شرح ترجمة رسالة الفصول محقق-