در اوائل عمر از روى تقليد به مذهب اهل سنت و جماعت مايل بوده است، و پس از ملاقات حكماء نامدار از آن اعتقاد برگشته و به مذهب تشيع معتقد شده است و رساله‌اى به زبان پارسى در تشيع خود نوشته است. [٢]

[٤] امير صدر الدين محمد الشيرازى (دشتكى) [٣]

سعيد الحكماء الموحدين امير صدر الدين محمد الشيرازى قدس سره، كنيه او ابو المعالى و لقبش در عصر خود «صدر العلماء» است [٤] و در كتب حكمت و كلام به «سيد المدققين» معروف است. [٥] بر بسيارى از كتب منطق مثل «شرح مطالع» [٦] و «شرح‌

[١]. صدر المتألهين در اسفار حدود چهل مرتبه آراء او را مورد بحث مفصل قرار داده و از وى با عناوينى از قبيل المحقق الجليل، العلامة الدوانى، هذا النحرير، بعض اجّلة الفضلاء، بعض اجّلة اصحاب البحوث، بعض من اجلة العلماء المتأخرين ياد كرده است.

[٢]. دوانى در آغاز سنى مذهب بود و در اصول عقايد طريقه اشعرى داشت ولى در پايان به مذهب شيعه اماميه گرائيده چنانكه كتاب «نور الهداية» كه تأليف آن به وى منسوب است مؤيد اين معنى است. تاريخ تأليف نور الهداية مشخص نيست. اما در شرح عقايد عضدى كه به سال ٩٠٥ (دو سال قبل از وفات وى). تأليف شده، اثرى از تشيع وى مشهود نيست. بعضى برآنند كه وى بر همان عقايد اشعرى پايدار مانده و كتاب نور الهدايه نيز به قطب الدين تبريزى عارف شيعى متعلق است.

«نور الهداية» در سال ١٣١١ ه. ق. به ضميمه خصائص ابن بطريق، و در سال ١٣٣٢ ه. ش. به ضميمه شرح زندگانى جلال الدين دوانى نوشته على دوانى، و بالاخره در سال ١٣٦٣ در كتاب الرسائل المختارة للعلامة المحقق الدوانى به تصحيح دكتر سيد احمد تويسركانى در اصفهان منتشر شده است.

[٣]. متولد ٨٢٨، متوفى ٩٠٣. براى آشنايى با احوال مير صدر الدين دشتكى رجوع كنيد به فارسنامه ناصرى ميرزا محمد حسن حسينى فسايى ص ١٠٤٠، مجالس المؤمنين قاضى نور الله شوشترى ص ٣٣٩. رساله كشف الحقائق المحمدية مير غياث الدين منصور دشتكى شيرازى.

[٤]. ديگر لقب وى صدر الحقيقة بوده است. (مجالس المؤمنين).

[٥]. در كتب فلسفى علاوه بر سيد المدققين از او به «سيد سند» نيز تعبير مى‌شود، رجوع كنيد به منظومه حكمت ملا هادى سبزوارى:

ان بقول السيد السناد تركيب عينية اتحادى‌

[٦]. الحاشية على لوامع الاسرار فى شرح مطالع الانوار. از سيد سند دو حاشيه مطالع باقى است: الحاشية القديمة كه در آن آراء محقق دوانى را نقد كرده است. و الحاشية الجديدة كه در پاسخ به تعويذ المطالع (الحاشية الجديدة على المطالع) محقق دوانى نوشته است. به مجموعه اين دو حاشيه و حواشى سيد سند بر تجريد «الطبقات الصدرية» اطلاق مى‌شود.

رجوع كنيد به الذريعة ج ٦ ص ١٣٥.