جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٧١ - غزل ١٢٧ اگر روم ز پىاش، فتنه ها بر انگيزد

و چنان كه از لب حياتبخش دوست تمنّاى نيم بوسه‌[١] كنم، خواهدم راند و گويد تا هنگامى كه تو هستى و به فناى خود راه نيافته‌اى، از ما بهره اى نخواهى داشت؛ كه:

٩٥٧

«وَلَمْ تَجْعَلْ لِلْخَلْقِ طَريقاً إِلى مَعْرِفَتِكَ، إِلّا بِالْعَجْزِ عَنْ مَعْرِفَتِكَ»

[٢]: (و راهى براى مخلوقاتت براى شناخت خويش قرار ندادى، جز اينكه به عجز از شناخت اقرار كنند.).

به گفته خواجه در جايى:

لذا مى گويد:

محبوبا! فريبندگى و جذّابيتى در چشمان و جمال تو مى نگرم كه عاشقانت را هنوز ديدار ننموده و مشاهده‌ات نكرده به فراقشان مبتلا مى سازى، و اشك ديدگانشان را به خاك آلوده مى كنى و ديگر بار كامى به آنان نمى دهى.

گمان مى شود علّت همان است كه هنوز آنان را مى بينند و كاملًا فانى در تو نشده اند تا دوام ديدارت نصيبشان شود. خواجه در جايى ديگر در مقام گله گذارى از اين امر بر آمده و مى گويد:

[١] - بوسه تام گرفتن از لبان محبوب، همان تجلّى ذاتى است كه عاشق را به كلّى از خويش برهاند؛ و نيم بوسه، تجلّيات اسماء و صفاتى است. و يا منظور از نيم بوسه: فنا، و از تمام بوسه، بقاء است.

[٢] - بحار الانوار، ج ٩٤، ص ١٥٠.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٣٣، ص ١٩١.