جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٤٢٤ - غزل ١٧٢ در نظر بازى ما بىخبران حيرانند

عاشقى او را نمودن و گله و شكايت از فراق او، با رضايت داشتن به قضا و قدرش سازش ندارد و لافى است دروغ «عشقبازانِ چنين، مستحقّ هجرانند» كه علىّ ٧ فرمود:

١٢٤١

«شَرُّ الأمورِ، أَلسَّخَطُ لِلْقَضاءِ.»

[١]: (بدترين امور، ناخشنودى از قضا و اراده حتمى خداوند است.).

زيرا كسى كه معشوق را مى خواهد، بايد خواسته‌هاى او را نيز بخواهد و بگويد:

اى آنان كه مرا در عشق ورزى‌ام به محبوب آزار مى دهيد! جمال حضرتش تنها تماشاگه من نيست، همه مظاهر عالم هستى بلكه ماه و خورشيد آسمان عالم طبيعت نيز دانسته و ندانسته به جمال او عشق مى ورزند، و آينه دار تجلّيات اويند.

بخواهد بگويد:

١٠٣٨

«وَانْتَ الَّذى لا الهَ غَيْرُكَ، تَعَرَّفْتَ لِكُلّ شَىْ‌ءٍ، فَما جَهِلَكَ شَىْ ءٌ وَانْتَ الّذى تَعَرَّفْتَ الَىَّ فى كُلّ شَىْ‌ءٍ، فَرَأيْتُكَ ظاهراً فى كُلّ شَىْ‌ءٍ، وَانْتَ الظّاهِرُ لَكُلّ شَىْ‌ءٍ.»

[٣]: (و تويى كه معبودى جز تو نيست، خود را به همه اشياء شناساندى، پس هيچ چيز به تو جاهل نيست، و تويى كه خويش را در همه چيز به من شناساندى، پس تو را آشكار و هويدا در همه چيز ديدم،.

[١] - غرر و درر موضوعى، باب القضاء، ص ٣٢٤.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٧٧، ص ٨٨.

[٣] - اقبال الاعمال، ص ٣٥٠.