جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٤٠١ - غزل ١٧٠ دست در حلقه آن زلف دو تا نتوان كرد

و بگويد: حالات و مشاهداتى كه در منازل سير براى سالك رخ مى دهد، تا به منزل مقصود نايل نگرديده ثابت ماندنى نيست، و نبايد به آنها دلبستگى پيدا كند، بلكه بايد به عنايات پى در پى و فضل و رحمت حضرت دوست نظر داشته باشد؛ كه: «قُلْ: بِفَضْلِ اللَّهِ وَ بِرَحْمَتِهِ فَبِذلِكَ فَلْيَفْرَحُوا، هُوَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ.»[١]: (بگو: فقط به فضل و رحمت الهى شادمان باشيد، كه آن از تمام آنچه جمع مى نمايند بهتر است.) در جايى مى‌گويد:

اينجاست كه محبوب از وى دستگيرى خواهد كرد و دوام ديدارش مى بخشد.

محبوبا! براى نايل شدن به وصالت تمامى سعى و كوشش خود را به كار گرفتم؛ چرا كه فرموده بودى: «وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا، لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا.»[٣]: (حتماً كسانى را كه در [راه خشنودى‌] ما مجاهدت كردند به راههايمان راهنمايى مى كنيم.) با اين همه در مقابل خواسته‌ات مرا اختيارى نيست؛ كه:

١٢٢٣

«أَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذى لَيْسَ لِقَضائِهِ دافِعٌ.»

[٤]: (حمد و سپاس مخصوص خداوندى است كه چيزى نمى تواند قضا و اراده حتمى او را دفع نمايد.).

گويا مى خواهد بگويد: هنوز وقت آن نرسيده كه به وصالت راهنمايم شوى، وگرنه در وعده‌هاى حضرتت ترديدى نيست، و بگويد:

[١] - يونس: ٥٨.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٨٣، ص ٣٥٠.

[٣] - عنكبوت: ٦٩.

[٤] - اقبال الاعمال، ص ٣٣٩.