جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٧٧ - غزل ١٦٦ دلبر برفت و دلشدگان را خبر نكرد

و ممكن است تنها بخواهد گله از معشوق نموده و بگويد:

لذا باز مى گويد:

خواستم با اشك ديدگان، محبوب را به سر لطف آرم تا شايد عنايتى به من بنمايد؛ امّا افسوس كه آن نيز اثرى در معشوق نگذارد.

به گفته خواجه در جايى:

گويا مى خواهد بگويد:

١٢١٢

«الهى! تَقَدَّسَ رِضاكَ عَنْ أَنْ يَكُونَ لَهُ عِلَّةٌ مِنّى؟! الهى! انْتَ الْغَنِىُّ بِذاتِكَ انْ يَصِلَ الَيْكَ النَّفْعُ مِنْكَ، فَكَيْفَ لاتَكُونُ غَنِيّاً عَنّى؟!»

[٢]: (بارالها! مقام رضا و خشنوديت پاك و منزّه است كه علّتى از جانبت براى آن باشد، پس چگونه از سوى من، علّتى مى تواند براى آن باشد؟! معبودا! تو به ذات خويش از آن بى‌نيازى كه نفعى از جانبت به تو برسد، پس چگونه از من بى‌نياز نباشى؟!.).

زيرا حضرت دوست نمى خواهد با بودِ ذرّه اى از وجود عاشق، جلوه هميشگى برايش داشته باشد (سنگدلى نيز اشاره به چنين امرى است). در جايى پس از رسيدن به مطلوب خود مى گويد:

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٨٧، ص ٩٥.

[٢] - اقبال الاعمال، ص ٣٤٩.