جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٠٢ - غزل ١٥٦ چو آفتاب مى از مشرق پياله بر آيد

خوبى مى نگرد و مى گويد: «الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْ‌ءٍ خَلَقَهُ ...»[١]: (او هر چيزى را كه آفريد، زيبا آفريدش.- ترس و غم و غصّه به او راه ندارد؛ كه: «أَلا! إِنَّ أَوْلِياءَ اللَّهِ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ، وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ.»[٢]: (آگاه باشيد! كه مسلّماً نه ترس و بيمى بر اولياى خدا مسلّط مى شود، و نه آنان اندوهگين مى گردند.- اگر ترسى براى او باشد از عظمت معشوق است؛ كه: «إِنَّا نَخافُ مِنْ رَبِّنا يَوْماً عَبُوساً قَمْطَرِيراً.»[٣]: (همانا ما به خاطر پروردگار خود از روز [قيامتِ‌] كه ترش روى و سخت است، در هراسيم.) خواجه نيز مى خواهد بگويد سالك عاشق هرگز نبايد انتظار داشته باشد كه بدون گرفتارى و آزمايش و تحمّل ايّام هجران به وصال معشوق نايل آيد؛ كه:

١١٥٧

«انَّ اللّهَ انَّما يَهَبُ الْمَنازِلَ الشَّريفَةَ لِعِبادِهِ بِاحْتمالِ الْمَكارِهِ.»

[٤]: (خداوند، مقامات والا را تنها در برابر تحمّل ناخوشاينديها به بندگانش ارزانى مى دارد.) در جايى مى گويد:

و نيز مى گويد:

و مى گويد:

آرى، آرزوها و خواسته‌هاى بشر هرچه بلندتر و شريف تر باشد، نايل شدن به آنها نيز سخت تر و مشكلاتش بيشتر خواهد بود و سالك بايد صبر و استقامت در.

[١] - سجده: ٧.

[٢] - اعراف: ٣٥.

[٣] - انسان: ١٠.

[٤] - بحار الانوار، ج ٤٥، ص ٩٠، روايت ٢٩.

[٥] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٥٧٧، ص ٤١٤.

[٦] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٥٢٨، ص ٣٨٠.