جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٤٢ - غزل ١٤٩ ترسم كه اشك در غم ما پرده در شود

و هنگامى كه به آرزوى ديرينه‌اش مى رسد، مى‌گويد:

و ممكن است مراد خواجه از «داد خواهى» در بيت، دادخواهى از محبوب باشد و بخواهد بگويد: به ميكده و نزد مقرّبان درگاهت خواهم رفت و شكوه تو را به ايشان خواهم كرد، شايد آنان در پيشگاهت از كار من گره گشايى كنند و از هجران خلاصى يابم؛ ولى:

چون به جلال و جمال و مقام عزّ و عظمت و شوكت تو مى نگرم، خود را قابل همنشينى تو نمى بينم و مى گويم: تمامى عاشقانت بايد در پيشگاهت اظهار خضوع و خشوع و بندگى داشته باشند، و تسليم خواسته هايت گردند، خواه هجران باشد و خواه وصال، و از خويش اظهار وجود ننمايند، كه: «إِنْ كُلُّ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ، إِلَّا آتِي الرَّحْمنِ عَبْداً.»[٣]: (هر آن كه در آسمانها و زمين است به صورت بنده و برده به سوى خداوند بسيار مهربان مى آيند.- همچنين:

١١٠٥

«كُلُّ شَىْ ءٍ خاضِعٌ لِلّه.»

[٤]: (هر چيزى براى خدا خاضع و فروتن مى باشد.) با اين همه، مى‌گويم:

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٩٧، ص ١٦٦.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢١٠، ص ١٧٥.

[٣] - مريم: ٩٣.

[٤] - فهرست موضوعى غرر و درر، باب الخضوع، ص ٩٠.