جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٧٤ - غزل ١٤٠ بيا كه رايت منصور پادشاه رسيد

١٢٠٣

الَّذى اناخَ بِبابِكَ مُرْتَجِياً نَداكَ فَما اوْلَيْتَهُ؟ ايَحْسُنُ انْ ارْجِعَ عَنْ بابِكَ بِالْخَيْبَةِ مَصْروفاً وَلَسْتُ اعْرِفُ سِواكَ مَوْلىً بِالاحْسانِ مَوْصوفاً.»

[١]: (معبودا! كيست كه در طلب پذيرايى‌ات بر تو فرود آمد و پذيرايى‌اش ننمودى؟! و كيست كه به اميد بخششت به درگاه تو مقيم شد و به او احسان نكردى؟! آيا سزاوار است به نوميدى از درگاهت برگردم با آنكه جز تو مولايى كه به نكوكارى ستوده باشد نمى شناسم؟!.).

خلاصه اينكه: اگرچه خواجه از هجران دوست رها گشته است، ليكن با اين دو بيت از ايّام گذشته (زمان فراق) گله و شكايت مى نمايد. و به گفته خواجه در جاى ديگر:

اى آنان كه طالب ديدار حضرت محبوبيد! بيدارى شب را طريقه خويش قرار دهيد؛ زيرا مقبول درگاه دوست شدن را من در آن ديده‌ام؛ كه:

١٠٥٧

«انَّ الْوُصُولَ الَى اللّهِ عَزَّوَجَلَّ سَفَرٌ لا يُدْرَكُ إِلّا بِامْتِطاءِ اللَّيْلِ.»

[٣]: (همانا رسيدن به خداوند عز وجل سفرى است كه جز با مركب قرار دادن شب درك نمى شود.- نيز از عبادات شب و اوراد و اذكار و دعاها و توجّهات خاصّ و راهنمايى‌هاى اساتيد در هنگامه‌هاى صبح، قرب.

[١] - بحار الانوار، ج ٩٤، ص ١٤٤.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤١٠، ص ٣٠٣.

[٣] - بحار الانوار، ج ٧٨، ص ٣٨٠.