رسالههاى خطى فقهى - گروه محققان - الصفحة ٤٤٢ - باب اول در بيان كيفيت تضمن آيات سوره جمعه بر فريضه مزبوره

فريضه جمعه؛ لهذا اين آيه در هيچ سوره‌اى وارد نشده است سواى سوره مزبوره، تا آن كه حجّت بر تاركين جمعه تمام، و عذر ايشان منقطع باشد، و شبهات ايشان مندفع گردد.

و بعضى احتمال داده اند كه‌ «آخَرِينَ» عطف بر «رسول» باشد و مراد، ائمه معصومين باشند، كه مبعوث گردانيده است ايشان را به جهت تلاوت آيات و تزكيه مردمان و تعليم كتاب و حكمت، و مندرج اند در حكم ايشان علماء كه عالم و عامل به اخبار و آثار ائمه اطهار بوده باشند، كه ايشان نيز قائم مقام ايشانند خصوصاً در زمان غيبت ايشان‌[١].

و در آيه چهارم: «ذلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ» اشاره است به اين كه رسالت و امامت و هدايت خلق به تلاوت قرآن و تعليم كتاب و حكمت، فضل خدا است، موفّق مى سازد به آن هر كه را بخواهد، پس خوش به حال آن كه متابعت و تأسّى نمايد به ايشان.

و در [آيه‌] پنجم: «مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْراةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوها كَمَثَلِ الْحِمارِ يَحْمِلُ أَسْفاراً بِئْسَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِ اللَّهِ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ» كه اظهر آيات است به حسب اشاره و اعجاز. و توضيح اين بيان، به اين وجه عيان مى‌شود به تمهيد چند مقدمه:

أوّل: آن كه معلوم است كه غرض از آياتى كه مشتمل بر قصص و اخبار و حكايت امم سابقه است، مجرّد قصه خوانى نيست، بلكه غرض موعظه و نصيحت و تنبيه براى مردمان است بر قباحت آنچه امم سابقه كرده اند، و تحذير مخاطبين كه مبادا شما نيز كارى كنيد كه مثل كار ايشان باشد، به طريق مَثَلى كه مشهور است در ميان عرب: «ايّاكِ‌

[١]. چنان كه در روايتى كه شيخ صدوق در« كمال الدين و تمام النعمه» ص ٤٨٤، از حضرت ولى امر- عجل اللّه فرجه- روايت شده است.