رسالههاى خطى فقهى - گروه محققان - الصفحة ٤٤٠ - باب اول در بيان كيفيت تضمن آيات سوره جمعه بر فريضه مزبوره

براى نصارى‌[١]، پس اگر بر مسلمانان در روز جمعه ترك اين معنى روا باشد و به حضور خطبه و نماز مزبور مأمور نباشند، البته به تدريج اكثر مردمان به ضلالت و گمراهى مى‌افتند، بلكه رفته رفته از ايمان و اسلام بيرون مى‌روند، چنانچه مشاهَد و معلوم است در بعضى از مواضع، كه جمعه و جماعات به تشكيك مشكّكين متروكست، مردمان، جاهل مى‌باشند به احكام شرعى و مرتكب محرمات مى‌شوند، بلكه جاهل به تحريم محرّمات و وجوب واجبات مى‌باشند؛ چه بر خود واجب نمى‌دانند در هيچ وقتى از اوقات رفتن به استماع خطبه كه ذكر خدا است، كه دل كور مى‌شود در اوان واجبات و محرمات خدايى، و از اين آيه ظاهر مى‌شود كه در هر عصرى از اعصار و قريه [اى‌] از قُرى، هر گاه احدى بوده باشد كه امر به معروف و نهى از منكر نمايد و تلاوت كلام وبيان احاديث ائمه (ع) تواند نمود، و اگر موصوف به اين صفات متعدّد بوده باشند آن كه افضل و اكمل و اقرأ بوده باشد، بايد متصدّى اين امر شود و بر ديگران واجب است اجتماع بر او و استماع كلام از او بكنند و چون دوام و استمرار اين معنى متعذّر يا متعسّر است، لاأقل در هر هفته يك روز معين شده است كه آن روز جمعه است، كه مردمان اقدام به آن معنى در آن روز بكنند، و اگر در چند جمعه ترك اين نمايند و ذاكر و متذكّرى به هم نرسد، كه ذكر خدا نمايد، و از معاصى مردمان را حذر فرمايد و بر خود واجب ندانند فارغ ساختن خود را به امور مذكوره، رفته رفته واجبات شرعيه را فراموش مى‌كنند و محرّمات دينيه در نظر ايشان حلال مى‌شود چنان كه مشاهَد است كه در اكثر قُرى نماز صحيح شان چون عنقاء[٢] ناياب است، و چون زنا و سرقت و لواط و خوردن ربا و مال مردم و سنگ كم فروختن و مطلق‌[٣]، بى‌حساب واقع‌

[١]. ر. ك: بحار الانوار، ج ٥٧، ص ٢١١، حديث ١٧٨.

[٢].« عنقاء» نام حيوانى تخيّلى است كه در آن صفت چند حيوان مختلف از چرنده و پرنده جمع شده باشد.

[٣]. مراد فروختن اجناس را به گزاف و بدون وزن، كيل يا عدد.