رسالههاى خطى فقهى - گروه محققان - الصفحة ٤٢٨ - مقدمه محقق

مغلوبين مقهورين مبتزّين، يرون حكمك مبدّلاً و كتابك منبوذاً ...[١].

در مقابل آنها، عده‌اى حضور نايب عام حضرت ولىّ عصر (ع) را، كه فقهاى عادلند، در اقامه نماز جمعه كافى دانسته و قائل به وجوب تخييرى آن شده‌اند.

براساس اين دو مبنا در طول تاريخ شيعه و در اثر تحولات سياسى و قدرت فقها و عدم آن، حكم نماز جمعه مختلف بود، تا آن كه در زمان مرحوم مجلسى كه علما موقعيت خاصى داشتند و مورد احترام سلاطين و صاحبان قدرت بودند، اغلب فقهاى آن عصر فتوا به جواز نماز جمعه داده‌اند، از جمله خود مرحوم علامه مجلسى- اعلى اللّه مقامه- و همچنين كتاب‌ها و رساله‌هاى بسيارى در اين زمينه به رشته تحرير درآوردند.

مرحوم مجلسى در بحار الانوار باب جداگانه اى در اين زمينه با عنوان «باب وجوب صلاة الجمعة و فضلها و شرائطها و آدابها و أحكامها» گشوده و در اين باب، آيات متعددى را كه دلالت بر وجوب نماز جمعه دارند ذكر كرده است؛ از جمله آيه: «حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى‌ وَ قُومُوا لِلَّهِ قانِتِينَ»[٢] و آيه‌ «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا نُودِيَ لِلصَّلاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلى‌ ذِكْرِ اللَّهِ وَ ذَرُوا الْبَيْعَ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ»[٣] و آيه‌ «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُلْهِكُمْ أَمْوالُكُمْ وَ لا أَوْلادُكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ».[٤] سپس اقوال مفسّران را در اين باره ذكر كرده، در ذيل آنها آورده است:

[١]. صحيفه سجاديه، دعاى ٤٨( ومن دعائه( ع) فى يوم الجمعة و الأضحى).

[٢]. بقره، آيه ٢٣٨.

[٣]. سوره جمعه، آيه ٩.

[٤]. منافقون، آيه ٩.