رسالههاى خطى فقهى - گروه محققان - الصفحة ٤٣٩ - باب اول در بيان كيفيت تضمن آيات سوره جمعه بر فريضه مزبوره
بر آن كه اقوال و افعال او بر وفق حكمت و صواب مستمر است، كه كسى را نمىرسد كه هيچ يك از قول يا فعل او را تغيير يا تخصيص به زمانى دون زمانى، يا انسانى دون انسانى بدهد؛ مگر به مخصصى كه از جانب خدا باشد يا رسول ٦؛ چه اگر ديگرى را روا باشد تخصيص و تقييد كلام خدا و رسول ٦ وأئمه (ع) از جانب خود، لازم آيد حكمت آن ديگر از بشر[١] و سفاهت خالق اكبر تعالى اللّه عن ذلك علوّاً كبيراً.
آيه ثانية: «هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ»[٢] اشاره است به آن كه بعثت رسول واجب است در حكمت الهيّه به جهت آن كه تلاوت نمايد آيات خدا را بر مردمان و پاك گرداند ايشان را از لوث گناهان به امر به اعمال صالحات و نهى از منكرات و تعليم كتاب و حكمت كه مسائل شرعيه و احكام فرعيه ضروريه است، و اين معنى ممكن نيست در جميع اوقات و ازمنه؛ به جهت آن كه مردمان محتاجند به تحصيل معاش و اشتغال به امور عيال و معاشرت با زنان و اطفال و مؤانست با اقران و امثال، پس لابد باشد- در حكمت- تعيين وقتى خاص، در روزى خاص، كه مردمان را در آن وقت معيّن، مأمور سازند به حضور و اجتماع به ذكر خدا و امور آخرت و شنيدن كتاب خدا و ياد گرفتن احكام شرعى. و بر مردمان در آن روز معهود، واجب باشد كه خود را از مهمّات دنيويه فارغ سازند و از مشاغل دنيوى بپرهيزند و حاضر شوند به ذكر مذكور[٣] و آن روز جمعه است؛ چنانچه از براى امم سابقه روزى معين بوده، چون شنبه از براى يهود و يكشنبه از
[١]. يعنى لازم آيد كه آن بشر ديگر حكيم باشد.
[٢]. در حاشيه نسخه در اين جا آمده است:« يُزَكِّيهِمْ» من دنس الشرك وخيانة الكفر، و« يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ»: ما وجب عليهم من الله أيضاً و« الْحِكْمَةَ» الحكم منهم.
[٣].« مذكور» يعنى كسى كه به ياد او شده باشد، و اعلى و اشرف مذكورين خداوند متعال است. در قرآن كريم در سوره جمعه هم آمده است:( فَاسْعَوْا إِلى ذِكْرِ اللَّهِ).