رسالههاى خطى فقهى - گروه محققان - الصفحة ٤٥٢ - باب اول در بيان كيفيت تضمن آيات سوره جمعه بر فريضه مزبوره

طريق اولى حسن و واجب باشد، و در فوايد و مسائل ديگر، كه مستنبط از اين آيه شريفه مى‌شود، رساله [اى‌] على‌حده نوشته‌ام، كه مشتمل است بر اكثر مسائل نماز جمعه، پس هر كه خواهد رجوع نمايد به او[١].

و از آيه عاشره: «فَإِذا قُضِيَتِ الصَّلاةُ فَانْتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ وَ اذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيراً لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ» مستفاد مى‌شود كه فريضه جمعه امرى است دايم و مستمرّ، و شبهات مشكّكين بى‌وجه است؛ به جهت آن كه ايشان در خطاب واحد و ندا واحد، از جمله پنج امر، چهار امر را كه: «ترك بيع» و «انتشار فى الارض» و «ابتغاء فضل اللّه» و «ذكر بسيار» است، در روز جمعه عام و مستمر دائمى مى‌دانند و اين امر از اين مجموع را كه «سعى به سوى ذكراللّه» است، مخصوص به زمانى دون زمانى، و اشخاصى دون اشخاصى مى‌دانند، با وجود آن كه «سعى به سوى ذكراللّه» مندرج است در «ذكر اللّه كثيراً»[٢] كه حسن است بر همه حال‌[٣].

و در آيه حاديه عشر: «وَ إِذا رَأَوْا تِجارَةً أَوْ لَهْواً انْفَضُّوا إِلَيْها وَ تَرَكُوكَ قائِماً قُلْ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ وَ مِنَ التِّجارَةِ وَ اللَّهُ خَيْرُ الرَّازِقِينَ» توبيخ عظيم است از براى تاركين جمعه سيّما جماعتى كه ترك رسول اللّه و ترك خطبه آن حضرت كردند و از نماز آن حضرت متفرّق شدند، و تسلّى است از براى جماعتى كه نماز جمعه مى‌كنند كه بى‌دماغ‌[٤] نشوند از اعراض معرضين؛ چه هرگاه ايشان تجارت و لهو را ترجيح بر نماز جمعه و خطبه‌

[١]. تا كنون از اين رساله اثرى به دست نيامده است. اميدواريم در آينده نزديك بتوانيم آن را بيابيم و اطلاعات بيشترى از مؤلف به دست آوريم.

[٢]. در آيه مزبور آمده است:« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً كَثِيراً»( احزاب، آيه ٤١).

[٣]. چنان كه از حضرت صادق( ع) آمده است:« ذكر اللّه حسن على كلّ حال». ر. ك:

وسايل، ج ١، ص ٣١.

[٤]. بى‌حوصله و ناراحت.