راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣٩٨ - روز قيامت و سختيها و نامهاى آن

پيشگاه خداوند مى‌ايستى و با چه زبانى به او پاسخ مى‌دهى با چه دلى آنچه را مى‌گويى تعقّل مى‌كنى؟ سپس بينديش هنگامى كه گناهانت را به طور شفاهى به يادت مى‌آورد، چقدر شرمگين خواهى شد زيرا به تو مى‌گويد: اى بنده من آيا از من شرم نكردى كه با ارتكاب قبايح به جنگ با من برخاستى در حالى كه از آفريدگانم شرم داشتى و براى آنها تظاهر به خوبى مى‌كردى آيا من در پيش تو از بندگانم خوارتر بودم كه نظر مرا به سوى خودت ناچيز مى‌شمردى و اعتنا نمى‌كردى و نظر غير مرا بزرگ مى‌پنداشى؟ آيا تو را مورد انعام قرار ندادم؟ چه چيزى تو را به نسبت به من مغرور كرده است؟ آيا گمان كردى كه من تو را نمى‌بينم و تو مرا نخواهى ديد؟ پيامبر خدا صلّى الله عليه و آله فرموده است: «هيچ كس از شما نيست جز اين كه خداوند از او سؤال خواهد كرد در حالى كه ميان او و خداوند حجاب و ترجمانى نيست»«١» و نيز فرموده است: «هر يك از شما در پيشگاه خداوند مى‌ايستد در حالى كه ميان او و پروردگار حجابى نيست و خداوند به او مى‌فرمايد: آيا تو را متنعّم نكردم؟ آيا به تو مال ندادم؟ پاسخ مى‌دهد: آرى خداوند مى‌فرمايد: آيا به سوى تو پيامبرى نفرستادم؟ مى‌گويد:

آرى سپس به سمت راستش مى‌نگرد جز آتش چيزى نمى‌بيند، پس از آن به سمت چپش نظر مى‌كند، جز آتش چيزى نمى‌بيند. پس هر يك از شما بايد از آتش بپرهيزد هر چند به نصف دانه خرمايى باشد، و اگر اين را نيابد با سخن پاكيزه‌اى.»«٢»

ابن مسعود گفته است: هيچ كس از شما نيست جز اين كه خداوند با او خلوت مى‌كند چنان كه شما با ماه شب چهاردهم خلوت مى‌كنيد: سپس مى‌فرمايد: اى فرزند آدم چه چيزى تو را نسبت به من مغرور كرده است؟ اى فرزند آدم در آنچه دانستى چه كردى؟ اى فرزند آدم چه پاسخى به پيامبران دادى؟ اى پسر آدم آيا من مراقب چشمانت نبودم كه تو با آنها به چيزى كه برايت حلال نبود مى‌نگريستى؟ آيا من مراقب گوش تو نبودم كه تو با آن‌ها مى‌شنيدى؟ به همين گونه ديگر اعضايت را مى‌شمرد.

مجاهد گفته است: بنده از پيشگاه خدا باز نمى‌گردد جز آنگاه كه او را از چهار چيز بپرسد: از عمرش كه در چه چيزى آن را بسر آورده، از علمش كه با آن چه عملى انجام داده، از بدنش كه آن را در چه چيزى فرسوده، از مالش كه آن را از كجا به دست آورده و در چه راهى مصرف كرده است. بنابراين اى بيچاره در آن هنگام بى اندازه شرمگين و در معرض‌