راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٢١ - چگونگى دوزخ و هولها و عذابهاى آن
آب فرو مىبردند درخواست آشاميدنى مىكنند شرابى از آب جوشان به آنها مىدهند كه با انبرهاى آهنين براى آنها برده مىشود، هنگامى كه به صورت آنها نزديك مىگردد رويهايشان را بريان مىكند، و وقتى به شكم آنها مىرسد آنچه را در شكم دارند تكّه تكّه مىكند. مىگويند: موكّلان دوزخ را فرا خوانيد، آنها را حاضر مىكنند، مىگويند: از پروردگارتان بخواهيد از عذاب ما يك روز تخفيف دهد، موكّلان دوزخ مىگويند: آيا پيامبران شما با دلايل روشن به سوى شما نمىآمدند، پاسخ مىدهند، چرا مىگويند: پس دعا كنيد كه دعاى كافران جز گمراهى و ضلالت نيست، مىگويند: مالك دوزخ را فرا خوانيد، او را حاضر مىكنند، مىگويند: اى مالك از پروردگار بخواه ما را بميراند، به آنها پاسخ مىدهد:
شما هميشه در همين جا خواهيد بود».
اعمش گفته است: به من خبر داده شده كه ميان دعوت آنها از مالك و اجابت او هزار سال فاصله مىشود: «پس از آن بعضى به بعضى ديگر مىگويند: پروردگارتان را بخوانيد كه كسى از پروردگارتان بهتر نيست، مىگويند: اى پروردگار ما بدبختى ما بر ما چيره شد و گروهى گمراه بوديم، اى پروردگار ما، ما را از اين جا بيرون آور، اگر به گمراهى باز گرديم ستمكار خواهيم بود، به آنها پاسخ داده مىشود: گم شويد در آن و با من سخن نگوييد، در اين هنگام از هر خير و خوبى نوميد مىشوند و صدا به گفتن دريغ و افسوس و واويلا بلند مىكنند»«١».
ابو امامه گفته است: پيامبر خدا صلّى الله عليه و آله«٢» درباره آيه: وَ يُسْقى من ماءٍ صَدِيدٍ: يَتَجَرَّعُهُ وَ لا يَكادُ يُسِيغُهُ«٣» فرمود: آبى كه چرك و خون است پيش او آورده مىشود و او از آن كراهت دارد، وقتى به نزديك او برده مىشود صورتش بريان مىگردد و پوست سرش مىافتد، و وقتى آن را مىآشامد رودههايش تكّه تكّه مىشود تا آنگاه كه از نشيمنگاهش بيرون آيد. خداوند مىفرمايد: وَ سُقُوا ماءً حَمِيماً فَقَطَّعَ أَمْعاءَهُمْ«٤»، و نيز: وَ إِنْ يَسْتَغِيثُوا يُغاثُوا بِماءٍ كَالْمُهْلِ يَشْوِي الْوُجُوهَ«٥».
«١» سنن ترمذى ، ج ١٠ ص ٥٥.
«٢» سنن ترمذى ، ج ١٠ ص ٥١، المستدرك حاكم و گفته است بنابراين شرط مسلم صحيح است .
«٣» ابراهيم / ١٦ و ١٧: او از آب چرك و خون به او نوشانده مى شود و به زحمت جرعه جرعه آن را سر مى كشد و هرگز گواراى او نيست .
«٤» محمد (عليه السلام ) / ١٥: و آب جوشان به آنها نوشانده مى شود كه روده هاى آنها را تكه تكه مى كند.
«٥» كهف / ٢٩: و اگر تقاضاى آب كنند آبى براى آنها مى آورند همچون فلز گداخته كه صورتها را بريان مى كند.