راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٢٠ - چگونگى دوزخ و هولها و عذابهاى آن

«١». سپس به طعام آنها بنگر كه زقّوم است چنان كه خداوند فرموده است: ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا الضَّالُّونَ الْمُكَذِّبُونَ لَآكِلُونَ من شَجَرٍ من زَقُّومٍ، فَمالِؤُنَ مِنْهَا الْبُطُونَ، فَشارِبُونَ عَلَيْهِ من الْحَمِيمِ، فَشارِبُونَ شُرْبَ الْهِيمِ«٢».

و نيز خداوند فرموده است: إِنَّها شَجَرَةٌ تَخْرُجُ في أَصْلِ الْجَحِيمِ طَلْعُها كَأَنَّهُ رُؤُسُ الشَّياطِينِ، فَإِنَّهُمْ لَآكِلُونَ مِنْها فَمالِؤُنَ مِنْهَا الْبُطُونَ، ثُمَّ إِنَّ لَهُمْ عَلَيْها لَشَوْباً من حَمِيمٍ«٣». نيز فرموده است:

تَصْلى‌ ناراً حامِيَةً، تُسْقى‌ من عَيْنٍ آنِيَةٍ«٤»، و نيز: إِنَّ لَدَيْنا أَنْكالًا وَ جَحِيماً، وَ طَعاماً ذا غُصَّةٍ وَ عَذاباً أَلِيماً«٥». ابن عبّاس گفته است: «پيامبر خدا صلّى الله عليه و آله فرمود: اگر قطره‌اى از زقّوم در درياهاى دنيا بچكد زندگى بر مردم دنيا تباه مى‌شود پس چگونه خواهد بود كسى كه آن طعام اوست»«٦».

انس گفته است: پيامبر خدا صلّى الله عليه و آله فرمود: «به آنچه خداوند شما را بدان ترغيب كرده رغبت كنيد، و از آنچه شما را از آن بر حذر داشته بر حذر باشيد، و بترسيد از عذاب و عقاب او و از جهنّم كه خداوند شما را بدانها ترسانيده چه اگر قطره‌اى از بهشت در دنيايى كه در آنيد با شما باشد آن را برايتان خوش و گوارا مى‌سازد، و اگر قطره‌اى از دوزخ در دنيايى كه در آن هستيد با شما باشد آن را برايتان ناخوش و ناگوار مى‌گرداند»«٧».

ابو الدرداء گفته است: «پيامبر خدا صلّى الله عليه و آله فرمود: بر دوزخيان گرسنگى را چيره مى‌كنند به طورى كه با عذابى كه گرفتار آنند برابرى مى‌كند، براى طعام فرياد رسى و لابه مى‌كنند به آنها طعامى از خار و خس داده مى‌شود كه نه فربه مى‌كند و نه گرسنگى را فرو مى‌نشاند، و نيز به آنها طعامى گلوگير داده مى‌شود و هنگامى كه به ياد مى‌آوردند كه در دنيا لقمه گلوگير را با