مرد كافرى مظلمه‌اى باشد چه چيزى از كافر كه اهل دوزخ است مى‌گيرد؟ علىّ بن الحسين عليه السّلام به او فرمود: از گناهان مسلمان به اندازه حقّى كه بر كافر دارد ساقط مى‌شود و كافر به اندازه مظلمه‌اى كه مسلمان بر او دارد علاوه بر عذاب كفر خود معذّب مى‌گردد.

قرشى عرض كرد: هرگاه مسلمانى بر ذمّه مسلمان ديگر مظلمه‌اى داشته باشد چگونه مظلمه او از مسلمان اخذ مى‌شود؟ فرمود: به اندازه حقّ مظلوم از حسنات ظالم اخذ و به حسنات مظلوم اضافه مى‌شود قرشى عرض كرد: اگر ظالم حسناتى نداشته باشد؟ فرمود: اگر ستمكار حسناتى ندارد و مظلوم گناهانى داشته باشد از گناهان او برداشته و به گناهان ستمكار افزوده مى‌شود.»«١»

غزّالى مى‌گويد: چه بزرگ است روزى كه عورتها در آن مكشوف شود ليكن مردم بدان ننگرند و توجّه نكنند و چگونه چنين نباشد و حال آن كه برخى از مردم بر روى شكمهايشان و بعضى بر صورتهايشان راه مى‌روند و قدرت ندارند كه به ديگرى توجّه كنند. ابو هريره گفته كه پيامبر خدا صلّى الله عليه و آله فرموده است: «در روز قيامت مردم در سه دسته محشور مى‌شوند بعضى سواره و برخى پياده و دسته‌اى بر صورتهايشان حركت مى‌كنند» مردى عرض كرد:

اى پيامبر خدا! چگونه بر صورتهايشان راه مى‌روند؟ فرمود: «كسى كه آنها را به راه رفتن بر پاهايشان توانا كرده قادر است آنها را بر رويهايشان روان گرداند.»«٢»

در طبيعت آدمى است كه آنچه را نديده و به آن انس نگرفته انكار مى‌كند، فى المثل اگر انسان مار را نديده بود كه مانند برق جهنده بر روى شكم راه مى‌رود راه رفتن بدون پا را انكار مى‌كرد، همچنين كسى كه راه رفتن روى پا را نديده است وقوع آن را مستبعد مى‌شمارد. از اين رو بپرهيز از اين كه چيزى از شگفتيهاى قيامت را به سبب مخالفت آن در مقايسه با آنچه در دنياست ردّ كنى زيرا اگر شگفتيهاى دنيا را نديده بودى و پيش از مشاهده بر تو عرضه مى‌شدند انكار تو نسبت به آنها بسيار شديدتر بود. لذا هيأت خود را در آن روز در دلت مجسّم كن چه تو در آن روز برهنه، عورت نپوشيده، خوار و رانده شده، سرگردان و مبهوت ايستاده‌اى و منتظرى كه از قضاى الهى چه حكمى بر تو جارى شود. آيا در زمره سعادتمندان خواهى بود يا در جرگه تيره بختان و اهل شقاوت، و حالت خود را در آن روز بزرگ بشمار كه بسيار بزرگ است.

«١» كافى ، ج ٨، ص ١٠٤.

«٢» المصابيح بغوى ، ج ٢، ص ٢٠٧.