آئين كيفرى اسلام - ترابى شهرضايى، اكبر - الصفحة ٤٢١ - بيان امام راحل رحمه الله در روايت

آيا عصير عنبى مشكوك از خمر مشكوك بالاتر است؟ اگر مايعى باشد كه نمى‌دانيم خمر است، آيا مى‌توان گفت: خمر واقعى است؟

اگر نمى‌توانيم بگوييم: «كلّ مشكوك الخمريّة خمر» واقعاً به طريق اولى نمى‌توان گفت: «العصير العنبى المشكوك خمر واقعاً».

علاوه بر اين كه بسيارى از فقها، بلكه مشهور از آنان خمريّت را از عصير عنبى قبل از ذهاب ثلثين سلب كرده‌اند، تا چه رسد به عصير عنبى مشكوكى كه احتمال ذهاب ثلثين نيز داده مى‌شود. و به ديگر سخن، عصير عنبى معلوم الحال خمر نيست؛ پس، به طريق اولى‌ عصير عنبى مشكوك الحال خمر نخواهد بود.

اگر مقصود خمر تنزيلى است، يعنى عصير عنبى مشكوك واقعاً نازل منزله‌ى خمر است، با آن كه احتمال ذهاب ثلثين و حليّت آن داده مى‌شود، ليكن شارع چشم‌هايش را بسته و گفته است: با تمام اين اوصاف، آن را نازل منزله‌ى خمر واقعى كردم. مى‌گوييم:

تنزيل به حسب واقع بايد در رابطه‌ى با يك عنوان واقعى باشد؛ و در مشكوك جاى تنزيل نيست؛ شارع نمى‌تواند بگويد: «كلّ ما اشتبه أنّه خمر واحتمل أن يكون خمراً أو غير خمر فهو منزّل منزلة الخمر واقعاً»؛ وقتى در مشكوك الخمرية چنين تنزيلى جا نداشت، در عصير عنبى مشكوك هرگز جا ندارد.

از گفتار گذشته معلوم شد تنزيل بر روى عنوان واقعى امكان دارد؛ ولى عنوان ظاهرى و مشكوك را نمى‌توان تنزيل كرد. در اين روايت، سؤال از عصير عنبى مشكوك الحال است، و امام عليه السلام همان را جواب مى‌دهد؛ يعنى موضوع قضيه‌ى حمليه «خمرٌ»، «العصير العنبي المشكوك» است، نه عصير عنبى.

بيان امام راحل رحمه الله در روايت‌

در قضيه‌ى حمليه «العصير العنبيّ المشكوك خمر» وقتى نتوانست عصير عنبى مشكوك را نازل منزله‌ى خمر واقعى يا خمر تنزيلى كند، به ناچار بايد به خمر ظاهرى تنزيل كند؛ زيرا، هر جا عنوان مشكوكى داشته باشيم، جاى پياده شدن حكم ظاهرى است.

خمر ظاهرى در مقابل خمر واقعى و تنزيلى است؛ يعنى عصير عنبى مشكوك الحال به‌