آئين كيفرى اسلام - ترابى شهرضايى، اكبر - الصفحة ٤٣٧ - حلّيت عصير زبيبى و تمرى

اگر فردى ثقه و مورد اعتماد اصحاب بوده، چرا در كتاب‌ كافى‌، من لايحضره الفقيه‌، تهذيب‌ و استبصار بيش از دو سه روايت از او نقل نكرده‌اند؛ با آن كه اين بزرگان اصرار بر جمع روايات داشتند؟ لذا، نمى‌توان به صرف وجود نام زيد در اسناد كامل الزيارات‌ در روايتى مربوط به فضيلت زيارت امام رضا عليه السلام اكتفا كرده و به وثاقتش حكم كرد.

نتيجه‌ى تمام مباحث اين مى‌شود كه دليلى بر وثاقت زيد نرسى در دست نيست.

تعجّب ما از كتاب‌هاى رجالى است كه به بحث وثاقت زيد و عدم آن نپرداخته‌اند.

عدم اثبات كتاب زيد نرسى‌

زيد نرسى از اصحاب امام صادق عليه السلام بوده، و در قرن دوّم هجرى مى‌زيسته است. وفات مرحوم مجلسى در سال ١١١٠ يا ١١١١ قمرى است؛ و فاصله‌ى بين مؤلّف و مرحوم مجلسى نزديك به ده قرن است. ايشان نيز به نسخه‌اى كه به خط شيخ منصور بن حسن آبى است، دست يافته كه در تاريخ ٣٧٤ هجرى قمرى نوشته شده است. در اين‌جا جهاتى مورد بحث است:

جهت اوّل: از كجا اثبات مى‌شود نسخه‌اى كه به دست شيخ منصور رسيده همان كتاب زيد نرسى است. فاصله‌ى بين شيخ منصور و زيد نرسى حدود دو قرن است، واسطه‌ها چه كسانى هستند؟ ممكن است كتابى كه به دست مرحوم مجلسى رسيده، كتاب موضوع و مجعولى به‌نام زيد نرسى باشد؛ لذا، در كتاب‌هاى روايى بايد استناد كتاب به مؤلّفش ثابت باشد؛ مانند كتب اربعه كه از راه تواتر ثابت است از آنِ مرحوم كلينى، صدوق و شيخ طوسى رحمهم الله هستند. بزرگانى كه اهل احتياط هستند به اين مقدار نيز اكتفا نمى‌كنند و به هريك از اين كتاب‌ها اجازاتى دارند كه به زمان مؤلّفش منتهى مى‌شود.

از اين رو، ما واسطه‌ى بين مرحوم مجلسى و شيخ منصور كاتب كتاب در سال ٣٧٤ هجرى را نمى‌شناسيم؛ و همين‌طور واسطه‌ى بين شيخ منصور تا زيد نرسى نيز مجهول است.

مؤيّد اين اشكال، وجود نسخه‌ى معروف كتاب زيد نزد صاحب وسائل رحمه الله است؛ در حالى كه ايشان يك روايت از آن، در كتاب‌ وسائل الشيعه‌ نقل نكرده است.