آئين كيفرى اسلام - ترابى شهرضايى، اكبر - الصفحة ٢٧٠ - موارد ثبوت تعزير
٤- وعنه، عن أبيه، عن القاسم بن محمّد، عن المنقري، عن النّعمان بن عبدالسلام، عن أبي حنيفة، قال: سألت أبا عبداللَّه عليه السلام عن رجل قال لآخر: يا فاسق، قال: لا حدّ عليه ويعزَّر. [١]
فقه الحديث: ابوحنيفه- (فردى غير از امام اهل سنّت است)- از امام صادق عليه السلام دربارهى حكم مردى كه به ديگرى مىگويد: «اى فاسق» پرسيد. امام عليه السلام فرمود: حدّ قذف ندارد و بايد تعزير گردد.
\* در صورتى كه فردى به ديگرى بگويد: «يا فاجر»، يا «يا شارب الخمر» و امثال آن كه سبب استخفاف به غير گردد؛ و طرف، استحقاق آن القاب را نداشته باشد، حدّ ثابت نيست؛ بلكه بايد تعزير شود. و اگر مستحقّ آن تعبيرها باشد، هيچ حكمى ندارد. دليل اين مطلب روايت زير است:
٥- محمّد بن الحسن بإسناده، عن أحمد بن محمّد، عن عليّ بن الحكم، عن الحسين بن أبي العلاء، عن أبي عبداللَّه عليه السلام، قال: إنَّ رجلًا لقى رجلًا على عهد أمير المؤمنين عليه السلام فقال: إنَّ هذا افترى عليّ قال: وما قال لك؟ قال: إنّه احتلم بامّ الآخر. قال: إنّ في العدل إن شئت جلدت ظلّه، فإنَّ الحلم إنّما هو مثل الظلّ، ولكنّا سنوجّعه ضرباً وجيعاً حتّى لا يؤذي المسلمين فضربه ضرباً وجيعاً. [٢]
فقه الحديث: حسين بن أبى العلا از امام صادق عليه السلام روايت مىكند: در عهد امير مؤمنان عليه السلام مردى به آن حضرت گفت: اين مرد بر من افترا مىبندد. امام عليه السلام فرمود: چه مىگويد؟ گفت: مىگويد «به مادرت محتلم شدم». امام عليه السلام فرمود: عدالت اين است كه سايهى او را تازيانه بزنى، اگر مىخواهى.- (احتلام واقعيتى نيست كه در خارج تحقّق پيدا كرده باشد؛ بلكه احتلام همانند سايه است و جنبهى سايهاى دارد و مماثل با سايه است).- ليكن او را تازيانه و ضرب وجيعى خواهيم زد تا مسلمانان را آزار ندهد. امام صادق عليه السلام
[١]. وسائل الشيعة، ج ١٨، ص ٤٥٣، باب ١٩ از ابواب حدّ القذف، ح ٤.
[٢]. همان، ص ٤٥٨، باب ٢٤ از ابواب حدّ قذف، ح ١.