تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٦٣ - منتخباتى از جملات آلبرت اينشتين ( از كتاب زندگى اينشتين

« از طرف ديگر من تاييد مى كنم كه اين مذهب وجود ، يا مذهب عالم هستى ، قوىترين و عالىترين محرك تحقيقات و مطالعات علمى است ، فقط آنها كه معنى كوشش خارج از حد متعارف و باور نكردنى دانشمندان و مهمتر از همه فدا كارى و كوشش طلايه ها و پيش قراولان علمى و كار خرد كنندهء تئورى سازان را مى شناسند مى دانند و مى توانند نيروى عظيم هيجاناتى را كه مصدر اين همه ابداعات عجيب و كاشف واقعى فنومنهاى زندگى است دريابند .
آيا چه الزام و اعتقادى از نظم جهان هستى و چه اشتياق عجيبى كپلر و نيوتون را نيرو و توان مى بخشيد كه سالها در تنهايى و سكوت محض ، براى توضيح دادن و از پيچيدگى در آوردن نيروى جاذبه ، و نظام فلكى رنج برده‌اند ، ولى جهان چه بهرهء كمى از خزاين پر گوهر مغز آنها برد ؟ آنها كه آشنائيشان با تحقيقات علمى محصول نتايج عملى علوم است ، بزودى و آسانى سخت تحت تأثير افكار كاذب راهنمايان مشكوك بشرى ، كه در سراسر جهان ، و در طول قرون متمادى ، پخش بوده و هستند قرار مى گيرند .
ولى تنها كسى مى تواند يك تصور روشن از چيزى كه به راهنمايان واقعى بشرى الهام داده و به آنان نيرو بخشيده است داشته باشد ، كه خود در چنين راهى گام برداشته و سالها عمر خويش را در اين راه صرف كرده باشد .
بلى ، آن چيزى كه بفداكاران و جانبازان قرون على رغم شكستها و ناكاميهاى ظاهرى توان ميدهد تا بار ديگر بر پاى خيزند و جهاد كنند ، اين احساس مذهبى مخصوص است .
يكى از معاصرين گفته است : كه در اين عصر ماده پرستى ما ، فقط كارگران جدى علوم ، آنهايى هستند كه داراى احساسات « مذهبى » عميق باشند ، و البته اين قضاوت عادلانه‌اى نيست « [١] » به سختى مى توان در بين مغزهاى متفكر جهان ، كسى را يافت كه داراى يك

[١] همان مأخذ ، ص ٥٩ و ٦٠ . .