تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥٤٦ - آيا سماع براى تحصيل رشد و تصفيهء روحى ضرورت دارد ؟

فراوانى لازم است كه بدون تأليف مجلدات مستقل در اين باره نتايج اطمينان بخشى به دست نخواهد آمد .
ما پس از تحقيقات مناسب در بارهء موسيقى چه به وسيلهء آثار نويسندگان زبر دست و چه به وسيلهء ملاحظات شخصى و مذاكرات طولانى و بىغرضانهء با خود موسيقى دانانى كه تا حدودى توانسته‌اند از عشق به ظاهر خوشايند و شكل ملايم طبيعت موسيقى تجاوز نموده و محتواى آن را مورد دقت قرار بدهند ، به اين نتيجه رسيديم كه اظهار نظر در بارهء لزوم و يا شايستگى موسيقى خيلى مشكلتر و معما تر از آن است كه مردم سطحى نگر چه موافق و چه مخالف ، صورت مى دهند .
اغلب اين نوشته ها و دفاعها و حمله ها از تحليلها و استنباطات سطحى تجاوز نمى كند .
هم اكنون به خاطر دارم كه پس از بحث و بررسى عميق و طولانى در بارهء موسيقى با يكى از آهنگسازان ، چنين گفت كه من به هيچ وجه نمى گويم كه موسيقى غذاى روح انسانى است ، بلكه مى گويم چاشنى و عامل تنوع روانى است .
ديگرى مى گفت : در مقابل اين همه خشونت جريانات طبيعت و بد بختىها و ناگوارىهاى فراوان كه در زندگانى انسانى وجود دارد ، ما مجبوريم به موسيقى روى بياوريم .
سومى مى گفت : امروزه استفاده هاى زيادى از موسيقى در بيمارىهاى روانى شده است .
چهارمى مى نويسد كه با آمار گيرى و تجربه ثابت شده است كه موسيقى كار كارگران را افزايش مى دهد .
بالاخره گروه ديگرى معتقداند كه موسيقى » نه ساز و آوازهاى تبه كارى « در تصفيه و رشد روحى و ظرافت روانى اثر غير قابل ترديدى دارد . در بيتى كه اكنون مورد تحليل قرار داده‌ايم ، جلال الدين مضمونى را بيان مى كند كه بسيار قابل توجه است او مى گويد : سماع غذاى روح عاشقان است ، زيرا سماع خيال و رؤياى وصال