تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٤٩٠ - تفسير ابيات

لذا از نظر معنى درخت است كه از ميوه زاييده شده است ، اگر چه در ظاهر ميوه از درخت توليد مى شود . پيامبر ما بدين جهت فرموده است كه آدم ابو البشر و ساير پيامبران در دنبال من و زير پرچم من خواهند بود . نيز بهمين جهت بود كه فرمود : پس از همه پيامبران و امتها آمده‌ايم ولى بر همهء آنان سبقت داريم . اگر چه در صورت من از آدم زاييده شده‌ام ، ولى در معنى جد جد همهء آدم و آدميان هستم . دستورى كه خداوند به فرشتگان داد تا آدم را سجده كنند ، براى ان بود كه من در صلب او قرار گرفته بودم . آن فرشتگان عظمتى را كه دريافتند ، به جهت سجده به آدم بود كه من در صلب او بودم . پس در حقيقت پدر آدميان همه از من به وجود آمده‌اند چنان كه درخت به جهت ميوه زاييده شده است : اين است قانون كلى -

((٥٣٠)) اول فكر آخر آمد در عمل خاصه فكرى كاو بود وصف ازل
انديشه و فكر در بارهء همهء هدفها از نظر وجود در رتبه ى نخست و سپس عمل و آن گاه وجود خارجى هدف تحقق پيدا خواهد كرد ، مخصوصاً آن نوع از فكر كه وصف ازلى را در بر دارد ، اين گونه فكر نخستين نتيجه و ملاك و انگيزه اصلى تمام هستىها است .
بدينسان در هر لحظه‌اى تمام موجودات ، يا ارواح انسانها يا بالخصوص ارواح پيامبران در حال رفت و آمد ميان عالم اعلا و جهان هستى پايين است براى اين كاروان كه وصول به مقصد يا همراهى با رهبر وجود دارد ، بيابان دراز و بىسر و ته مطرح نيست . براى تصديق اين مطلب بدرون خود مراجعه كنيد ، خواهيد ديد :


((٥٣٣)) دل به كعبه مى رود در هر زمان جسم طبع دل بگيرد ز امتنان
((٥٣٤)) اين دراز و كوتهى مر جسم راست چه دراز و كوته آن جا كه خداست
در آن هنگام كه خداوند جسم انسانى را تبديل نموده و از خواص تجسم مادى دورش مى سازد ، جسم به جهت اين تحول شگفت انگيز بدون نياز به فرسخ و ميل و سپرى كردن مسافت حركت مى كند و مبدا و مقصد براى آن مانند يك نقطه مى باشد .