تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٢٧٧ - اگر شما چيزى را واقعاً بخواهيد ، خواستن شما كشف از خواست خدا مى كند
است ، ولى مطابق دلايل عقلى و وجدانى و منابع اسلامى ، خداوند متعال هرگز بدىها را نمى خواهد ، بنا بر اين خواسته هاى بشرى بر دو قسم مى شود :
قسم يكم - خواسته هاى نيكو كه مسلماً يا مورد خواست تكوينى خدا است و يا مورد خواست تشريعى او كه به وسيلهء پيامبران و عقل و وجدان و دستورات آنان ابراز كرده است .
قسم دوم - خواسته هاى بد و ناروا كه از انسانها صادر مى گردد ، اين خواسته ها متعلق به ارادهء خداوندى نيست ، اگر چه استعداد و وسايل عملى شدن آن خواسته هاى بد و ناروا را خداوند ايجاد فرموده است ، ولى ضمنا عقل و وجدان و قدرت مقاومت نيز به بشريت عطا فرموده است كه مى توانند آن استعداد و وسايل را در خواسته هاى نيكو به ثمر برسانند . دليل عقلانى اين ادعا اين است كه خداوند بزرگ و منبع كل تمام خيرات و كمالات هرگز موجود منحرف نيافريده است و با پذيرفتن اين حقيقت كه هدف نهايى خلقت نيز جز خير و كمال نمى تواند باشد ، ارادهء شر از خداوند امكان ناپذير است .
اما دلايل نقلى از منابع اسلامى فراوان ديده مى شود ، ما به ذكر دو آيه قناعت مى ورزيم :
« وَمَا الله يُرِيدُ ظُلْماً لِلْعِبادِ » ٤٠ : ٣١ . [١] ( و خداوند براى بندگان ارادهء ظلم نمى كند ) .
« سَيَقُولُ اَلَّذِينَ أَشْرَكُوا لَوْ شاءَ الله ما أَشْرَكْنا وَلا آباؤُنا وَلا حَرَّمْنا مِنْ شَيْءٍ كَذلِكَ كَذَّبَ اَلَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ حَتَّى ذاقُوا بَأْسَنا ٦ : ١٤٨ . . . » [٢] ( آنان كه شرك ورزيدهاند خواهند گفت : اگر خدا مى خواست نه ما و نه پدران ما شرك نمى ورزيديم و چيزى را ممنوع نمى ساختيم ، بدينسان تبه كارانى پيش از آنان
[١] سوره غافر ، آيهء ٣١ . .
[٢] سوره الانعام ، آيهء ١٤٨ . .