تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٢٢٥ - امر كردن سليمان عليه السلام پشهء متظلم را به احضار خصم به ديوان حكم

روايت
براى احقاق حق ، آگاهى كامل از حال متخاصمين در موضوع مرافعه لازم است
روايت « عن جعفر عن ابيه عن على عليه السلام : قال لا يقضى على غائب « . [١] ( از امام جعفر بن محمد از پدرش از امير المومنين عليه السلام : « در بارهء شخص غايب نمى توان قضاوت كرد . )

((٤٦٤٧)) حق به من گفته است هان اى دادور مشنو از خصمى تو بىخصم دگر
((٤٦٤٨)) تا نيايد هر دو خصم اندر حضور حق نيايد پيش حاكم در حضور
براى احقاق حق ، آگاهى كامل از حال متخاصمين در موضوع مرافعه لازم است اين مسئله از نظر فقهى مورد اختلاف است كه آيا حضور متخاصمين در پيش قاضى ضرورت دارد يا نه ؟ چهار نظريه در منابع فقهى در اين باره ديده مى شود :
١ - قاضى مى تواند در بارهء كسى كه غايب ، از مجلس محاكمه است ، حكم كند . (٢) ٢ - براى حكم غيابى در بارهء مدعى عليه غايب شرط است كه دورتر از دسترس بوده باشد . (٣) ٣ - اگر مدعى عليه حاضر در محل ، از حضور در مجلس محاكمه معذور باشد . (٤)

[١] مفتاح الكرامة ، سيد محمد جواد عاملى ، ج ١٠ ص ١٦٣ اين مضمون از مسند احمد بن حنبل ج ١ ص ٩٠ نيز نقل شده است . .
(٢) شرايع ، نافع ، ارشاد ، ايضاح ، دروس ، غاية المراد ، مسالك ، لمعه ، روضه ، غاية المرام ، كفايه ، نهايه ، نقل از مفتاح الكرامة ، ج ١٠ كتاب القضاء ص ١٦٣ و ١٦٤ . .
(٣) مفتاح الكرامة ، ج ١٠ ص ١٦٣ و ١٦٤ . .
(٤) يحيى بن سعيد . .