تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ١٧٨ - تفسير ابيات

سرّ آن كه بىمراد باز گشتن رسول صلى الله عليه و آله از حديبيه حق تعالى لقب آن فتح كرد كه انّا فتحنا لك فتحاً مبينا به صورت غلق بود و به معنى فتح چنان كه شكستن مشك به ظاهر شكستن است و به معنى درست كردن مشكى او را و تكميل فوائد اوست
آيه
توضيح
سرّ آن كه بىمراد باز گشتن رسول صلى الله عليه و آله از حديبيه حق تعالى لقب آن فتح كرد كه انّا فتحنا لك فتحاً مبينا به صورت غلق بود و به معنى فتح چنان كه شكستن مشك به ظاهر شكستن است و به معنى درست كردن مشكى او را و تكميل فوائد اوست

((٤٥٠٢)) وقت واگشت از حديبيّه رسول در تفكر بود و غمگين و ملول ناگهان آمد ز حق شمع رسل دولت انا فتحنا زد دهل
((٤٥٠٣)) آمدش پيغام از دولت كه رو تو ز منع اين ظفر غمگين مشو
((٤٥٠٤)) كاندرين خوارى به نقدت فتحهاست نك فلان قلعه فلان بقعه تو راست
((٤٥٠٥)) بنگر آخر چون كه و اگر ديد تفت بر قريظه و بر نضير از وى چه رفت
((٤٥٠٦)) قلعه ها هم گرد آن بر بقعه اش شد مسلم و از غنائم گشت خوش
((٤٥٠٧)) ور نباشد آن تو بنگر كاين فريق پر غم و رنجاند و مفتون و عشيق
((٤٥٠٨)) زهر خوارى را چو شكَّر مى خورند خار غمها را چو اشتر مى چرند
((٤٥٠٩)) بهر عين غم نه از بهر فرج اين تسافل پيش ايشان چون درج
((٤٥١٠)) آن چنان شادند اندر قعر چاه كه همى ترسند از تخت و كلاه در فقيرى هر يكى صد شهريار در خزان فاقه صد هم چون بهار
((٤٥١١)) هر كه با دل بر بود او همنشين فوق گردون است نى زير زمين
آيه « إِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً . » ٤٨ : ١ (١) ( ما براى تو يك پيروزى آشكارى را نصيب كرديم ) .
توضيح - انس و قتاده مى گويند : آيه شريفه در موقع مراجعت پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله از صلح حديبيه نازل شده و به فتح مكه بشارت داده است .
جابر مى گويد : ما فتح مكه را از همان روز حديبيه مى دانستيم . فراء مى گويد :

(١) سوره الفتح ، آيهء ٢ . .