تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ١٤٩ - ملاقات آن عاشق با صدر جهان

آيهء مورد بحث لفظ كلمه را در بر دارد كه معناى لغويش لفظ قابل استعمال است ولى معانى متعددى را در بر دارد كه از آن جمله است : مشيت و فعل ( كار ) . به نظر مى رسد مقصود از كلمه در آيهء مباركه همان معناى عمومى باشد كه شامل سخن و كردار مى شود .
آيهء شريفه مى گويد : گفتار و كردار پاكيزه داراى ريشهء ثابت است كه جريان حوادث و بروز فراز و نشيبهاى تاريخ و تحولات جاريه در شئون بشرى و تنوعات زندگى نمى تواند آن را متزلزل كند و همواره ميوه ها و نتايج سودمند خود را به انسانها خواهد بخشيد . اين همان مضمون است كه در آيهء زير هم ديده مى شود : - « فَأَمَّا اَلزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفاءً وَأَمَّا ما يَنْفَعُ اَلنَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي اَلأَرْضِ ١٣ : ١٧ . . . » [١] ( اما كفهاى ناپايدار مى رود و پوچ مى شود ، ولى آن چه كه به حال مردم سودمند است در روى زمين ثابت مى ماند ) .
آرى در روى كرهء خاكى ما هر روز ميلياردها سخن گفته مى شود و ميلياردها كار صورت مى گيرد و زوال و بقاى هر يك از آن گفتارها و كردارها بستگى به مقدار بهره مندى آنها از واقعيات دارد .
گردونهء تاريخ شب و روز بگردش خود ادامه مى دهد و حوادث و گفتار و كردارهاى آدميان را تفكيك نموده ، كه بىهوده و مضر است به زباله دان تاريخ ميريزد و آن چه كه سودمند و از واقعيات بهره مند است ، به صورت جزئى از خود در آورده در پيش برد وضع بشرى و در حفظ ايده هاى عالى تأثير مى بخشد .
از آن روز كه ارسطو گفته است : « دائره بيش از يك نقطه ى مركزى ندارد » تا كنون ميلياردها سخن گفته شده و در فضاى محدود و نامحدود يك يا چند جامعه طنين انداز گشته است و سپس خاموش شده و از بين رفته است ، اما اين جمله با ريشهء ثابتى كه در واقعيات دارد . هنوز بهستى و سودمندى خود ادامه مى دهد .
همچنين از آن روز كه سقراط گفته است : « خودت را بشناس » پيامبران

[١] سوره الرعد ، آيهء ١٧ . .