تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ١٤٨ - ملاقات آن عاشق با صدر جهان

آيه
حقايق و سخنان سودمند مانند درخت برومند و جاويدان است كه ريشه اش ثابت و شاخه اش در آسمان است .

آيه « أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ الله مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُها ثابِتٌ وَفَرْعُها فِي اَلسَّماءِ . تُؤْتِي أُكُلَها كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّها وَيَضْرِبُ الله اَلأَمْثالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ . وَمَثَلُ كَلِمَةٍ خَبِيثَةٍ كَشَجَرَةٍ خَبِيثَةٍ اُجْتُثَّتْ مِنْ فَوْقِ اَلأَرْضِ ما لَها مِنْ قَرارٍ . » ١٤ : ٢٤ - ٢٦ [١] ( آيا نمى بينى خداوند چگونه مثل مى زند : كلمهء پاكيزه مانند درخت پاكيزه ايست كه ريشهء آن ثابت و شاخه هايش در آسمان است و ميوه هاى خود را با اذن خداوندى در هر موقع نثار مى كند و خداوند مثالها را براى مردم مى زند باشد كه آنان متذكر شوند و مثل كلمهء پليد مانند درخت پليد است كه ريشه اش از روى زمين كنده شده و ثبات و استقرارى ندارد ) .
« وَمِنْ كُلِّ شَيْءٍ خَلَقْنا زَوْجَيْنِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ » ٥١ : ٤٩ [٢] ( ما از هر چيز جفت آفريديم ، شايد متذكر شويد . )

((٤٣٨٨)) بر فلك برهاست ز اشجار وفا اصلها ثابت و فرعه فى السماء
حقايق و سخنان سودمند مانند درخت برومند و جاويدان است كه ريشه اش ثابت و شاخه اش در آسمان است .
جلال الدين در بيت مورد تحليل وفا را بدرختى تشبيه مى كند كه ميوه هايش سر به آسمان كشيده است ، آن گاه اين مضمون را يكى از موارد آيه‌اى قرار داده است كه در عنوان آيه ذكر كرديم . بهمين جهت ما به آن قانون كلى كه مدلول آيه است اشاره مى كنيم و توضيح مختصرى در بارهء آن مى دهيم :

[١] سوره ابراهيم ، آيهء ٢٤ تا ٢٦ . .
[٢] سوره الذاريات ، آيهء ٤٩ . .