تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٦٧
اين كه در آيه از پيمان، تعبير به عقد يمين (گره زدن با دست راست) شده به خاطر آن است كه: انسان معمولًا براى هر كار بيشتر از دست راست استفاده مىكند و پيمان نيز شبيه به يك نوع گره زدن است.
اكنون ببينيم «همپيمانها» ئى كه بايد سهم ارث آنها را پرداخت، چه اشخاصى هستند؟
بعضى از مفسران احتمال دادهاند: منظور «زن و شوهر» است؛ زيرا آنها با يكديگر پيمان زناشوئى بستهاند.
ولى اين احتمال بعيد به نظر مىرسد؛ چرا كه تعبير ازدواج به «عقد يمين» و مانند آن در قرآن بسيار كم است، به علاوه، تكرار مطالب گذشته محسوب مىشود.
آنچه به مفهوم آيه نزديكتر است، اين است كه: مراد همان پيمان «ضمان جريره» مىباشد كه قبل از اسلام وجود داشت، اسلام آن را اصلاح كرد، و چون جنبه سازنده داشت بر آن صحه گذاشت، و آن چنين بود كه:
دو نفر با هم قرار مىگذاشتند در كارها «برادروار» به يكديگر كمك كنند، و در برابر مشكلات، يكديگر را يارى نمايند، و به هنگامى كه يكى از آنها از دنيا برود، شخصى كه بازمانده است از وى ارث ببرد.
اسلام اين پيمان دوستى و برادرى را به رسميت شناخت، ولى تأكيد كرد:
ارث بردنِ چنين همپيمانى، منحصراً در زمينه عدم وجود طبقات خويشاوندان خواهد بود، يعنى اگر خويشاوندى نبود، شخصى كه با او «ولاء ضمان جريره» پيدا كرده، و چنان معاهدهاى را بسته است از وى ارث مىبرد. شرح بيشتر اين موضوع در كتب فقهى در كتاب ارث آمده است. «١»