تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٩٩
نشانههاى قطعى مرگ را مشاهده نكرده، و به اصطلاح ديد برزخى پيدا ننموده است.
گروهى ديگر از كسانى كه توبه آنها پذيرفته نمىشود، آنها هستند كه در حال كفر از جهان مىروند، كه در آيه مورد بحث درباره آنها چنين مىفرمايد: «و آنها كه در حال كفر مىميرند، توبه براى آنها نيست» «وَ لَا الَّذينَ يَمُوتُونَ وَ هُمْ كُفَّارٌ».
اين حقيقت در آيات متعدد ديگرى از قرآن مجيد نيز بازگو شده است. «١»
اكنون اين سؤال پيش مىآيد: كسانى كه در حال كفر از دنيا مىروند چه موقع توبه مىكنند كه توبه آنها پذيرفته نخواهد شد؟.
بعضى احتمال دادهاند: توبه آنها در عالم ديگر پذيرفته نمىشود.
و بعضى احتمال دادهاند: منظور از توبه در اينجا توبه بندگان نيست، بلكه «توبه خداوند» يعنى بازگشت او به عفو و رحمت مىباشد.
ولى ظاهر اين است كه، آيه هدف ديگرى را تعقيب مىكند، مىگويد:
«كسانى كه از گناهان خود در حال صحت و سلامت و ايمان توبه كردهاند، ولى در حال مرگ با ايمان از دنيا نرفتند، توبههاى گذشته آنها نيز بى اثر است».
توضيح اين كه:
مىدانيم يكى از شرائط قبولى اعمال نيك انسان «موافات بر ايمان»، يعنى با ايمان از دنيا رفتن است، و كسانى كه در لحظه پايان زندگى كافر باشند، اعمال گذشته آنها (حتى اعمال نيكى كه در حال ايمان انجام دادهاند) طبق صريح آيات قرآن «٢» حبط و نابود مىگردد، توبههاى آنان از گناه اگر چه در حال ايمان انجام