تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٤
نكتهها:
١- سؤال:
گاهى سؤال مىشود: چرا در قرآن جملههائى با كلمه «لعلّ» شروع شده است؟ مانند جمله لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ: «شايد رستگار شويد».
و لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونِ: «شايد پرهيزكار شويد».
و لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ: «شايد مشمول رحمت شويد».
در حالى كه كلمه «لعلّ» نوعى ترديد را مىرساند كه از مقام خداوند داناى به همه چيز، دور است.
اين جمله اتفاقاً دستآويزى براى پارهاى از دشمنان اسلام شده و مىگويند:
اسلام به كسى وعده نجات قطعى نمىدهد و وعده آن آميخته با ترديد است؛ زيرا بسيارى از اين وعدهها با كلمه «لعل» شروع شده است.
پاسخ:
اتفاقاً اين تعبير يكى از نشانههاى عظمت، واقعبينى و واقعگوئى قرآن مجيد است؛ زيرا قرآن اين كلمه را در جائى به كار مىبرد كه گرفتن نتيجه احتياج به شرائطى دارد كه به وسيله كلمه «لعل» اشاره اجمالى به آن شرائط شده است.
مثلًا سكوت كردن به هنگام شنيدن آيات قرآن و گوش فرا دادن به مضمون آيات به تنهائى كافى نيست، كه انسان مشمول رحمت الهى شود، بلكه علاوه بر آن، درك و فهم آيات و به كار بستن آنها نيز لازم است و لذا قرآن مىگويد:
وَ اذا قُرِءَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ أَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ: «هنگامى كه قرآن خوانده مىشود، گوش فرا دهيد و خاموش باشيد شايد مشمول رحمت شويد». «١»