تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤
خبر به پيامبر صلى الله عليه و آله رسيد، حضرت فوراً به محل حادثه آمد، و با بيان و تدبير خاص خود به آن وضع خطرناك پايان داد، و صلح و صفا را در ميان آنها بر قرار نمود. آيات فوق در اينجا نازل گرديد و بصورت يك حكم عمومى همه مسلمانان را با بيان مؤثر و مؤكدى دعوت به اتحاد نمود. «١»
تفسير:
دعوت به تقوا
در آيه نخست، دعوت به تقوا شده است تا مقدمهاى براى دعوت به اتحاد باشد، در حقيقت دعوت به اتحاد بدون استمداد از يك ريشه اخلاقى و عقيدهاى بى اثر و يا بسيار كم اثر است، به همين دليل در اين آيه كوشش شده است عوامل ايجاد كننده اختلاف و پراكندگى در پرتو ايمان و تقوا، تضعيف گردند، لذا افراد با ايمان را مخاطب ساخته، مىفرمايد: «اى كسانى كه ايمان آوردهايد! همگى آن گونه كه حق تقوا و پرهيزگارى است نسبت به خدا پروا داشته باشيد» «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ».
در اين كه منظور از «حق تقوا» چيست؟ در ميان مفسران سخن بسيار است اما شك نيست كه حق تقوا آخرين و عالىترين درجه پرهيزگارى است، كه پرهيز از هر گونه گناه و عصيان و تعدى و انحراف از حق را شامل مىگردد.
لذا در تفسير «درّ المنثور» از پيامبر صلى الله عليه و آله و در تفسير «عياشى» و «معانى الاخبار» از امام صادق عليه السلام نقل شده كه در تفسير «حق تقوا» فرمودند: أَنْ يُطاعَ فَلايُعْصى وَ يُذْكَرَ فَلايُنْسى وَ يُشْكَرَ فَلايُكْفَرَ: «حق تقوا و پرهيزگارى اين است كه پيوسته اطاعت فرمان او كنى، و هيچ گاه معصيت ننمائى، همواره به ياد او