يا آنها را به اين وسيله مجبور به بازگشت مى‌كند.
يا آنها را در صورت شايستگى و توبه مى‌بخشد.
و يا آنها را به خاطر ظلمشان مجازات مى‌كند.
و خلاصه با هر دسته‌اى از آنها بر طبق حكمت و عدالت رفتار خواهد نمود، و تو درباره آنها پيش خود هيچگونه تصميمى نمى‌توانى بگيرى».
درباره علت نزول اين آيه نيز، روايات متعددى نقل شده است از جمله پس از آن كه دندان و پيشانى پيامبر صلى الله عليه و آله در جنگ احد شكست، و آن همه ضربات سخت بر پيكر مسلمين وارد شد، پيامبر از آينده مشركان نگران گرديد و پيش خود فكر مى‌كرد چگونه اين جمعيت قابل هدايت خواهند بود و فرمود: كَيْفَ يُفْلِحُ قَوْمٌ فَعَلُوا هَذَا بِنَبِيِّهِمْ وَ هُوَ يَدْعُوهُمْ إِلَى اللَّهِ:
«چگونه چنين جمعيتى رستگار خواهند شد كه با پيامبر خود چنين رفتار مى‌كنند در حالى كه وى آنها را به سوى خدا دعوت مى‌كند». «١»
در اينجا آيه فوق نازل شد و به پيامبر صلى الله عليه و آله دلدارى داد كه تو مسئول هدايت آنها نيستى بلكه تنها موظف به تبليغ آنها مى‌باشى.
***
آخرين آيه در حقيقت تأكيدى است براى آيه قبل، مى‌فرمايد: «آنچه در آسمان‌ها و زمين است از آن خداست، هر كس را بخواهد مى‌بخشد و هر كه را بخواهد عذاب مى‌كند» «وَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الأَرْضِ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ».
بنابراين، آمرزش و مجازات به دست پيامبر نيست، بلكه به فرمان خداوندى است كه حكومت آنچه در آسمان‌ها و زمين است، به دست او است، آفرينش از