تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٦
«ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ أَيْنَ ما ثُقِفُوا» مگر اين كه در برنامه خود تجديد نظر كنند و راه خدا را پيش گيرند يا بديگران متوسل شوند و موقتاً از نيروى آنها استفاده كنند.
طولى نكشيد كه اين سه وعده و بشارت آسمانى در زمان خود پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله تحقق يافت، و مخصوصاً يهود حجاز (بنى قريظه، بنى نضير، بنى قينقاع، يهود خيبر و بنى المصطلق) پس از تحريكات فراوان بر ضد اسلام، مسلمنان در ميدانهاى مختلف جنگ با آنها رو به رو شده، و سرانجام همگى شكستخورده و متوارى گشتند.
«ثُقِفُوا» در اصل، از ماده «ثقف» (بر وزن سقف) و ثقافت به معنى يافتن چيزى با مهارت است، و به هر چيزى كه انسان با دقت و مهارت به آن دست يابد اين واژه اطلاق مىشود.
در جمله بالا قرآن مجيد مىگويد آنها در هر كجا يافت شوند مهر ذلت بر پيشانى آنها زده شده است!
گرچه در آيات فوق، تصريحى به نام يهود نشده اما از قرائنى كه در اين آيه و آيات سابق است و همچنين از قرينه آيه ٦١ سوره «بقره»- كه مشابه آيه مورد بحث است و در آن تصريح به نام يهود گرديده- استفاده مىشود كه اين جمله در اينجا نيز درباره يهود است.
پس از آن در ذيل اين جمله مىفرمايد: تنها در دو صورت است كه مىتوانند اين مهر ذلت را از پيشانى خود پاك كنند.
نخست: «بازگشت و پيوند با خدا، و ايمان به آئين راستين او» «إِلَّا بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ».
و ديگر «وابستگى به مردم و اتكاء به ديگران» «وَ حَبْلٍ مِنَ النَّاسِ».