تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٠٧
٣- كلمه «أَوْ» در «أَوْ جاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغائِطِ» به معنى «واو» است؛ زيرا تنها بيمار بودن يا مسافر بودن، سبب تيمم نمىشود، بلكه در چنين حالى اگر موجبات وضو يا غسل حاصل شود، تيمم واجب مىگردد.
***
٤- عفت بيان قرآن در اين آيه همانند بسيارى از آيات ديگر كاملًا مشهود است؛ زيرا هنگامى كه مىخواهد از قضاى حاجت سخن بگويد، تعبيرى را انتخاب مىكند كه هم مطلب را بفهماند و هم واژه صريح و نامناسبى به كار نبرده باشد، مىگويد: «أَوْ جاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغائِطِ».
توضيح اين كه: «غائط» بر خلاف مفهومى كه امروز از آن مىفهمند، «١» در اصل، به معنى زمين گودى است كه انسان را از انظار دور مىدارد و افراد بيابان گرد و مسافر در آن زمان براى «قضاى حاجت» آنجا مىرفتند، تا از ديدگاه مردم دور باشند.
بنابراين، معنى جمله چنين مىشود: «اگر يكى از شما از مكان گودى آمده باشد ...» كه روى هم رفته كنايه از قضاى حاجت است.
و جالب اين كه: به جاى «شما»، «يكى از شما» به كار رفته، تا عفت بيان آن بيشتر باشد (دقت كنيد).
همچنين آنجا كه از آميزش جنسى سخن مىگويد با تعبير: أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ: «يا با زنان تماس گرفته باشيد ...» مطلب را مىفهماند، و واژه «لمس» كنايه زيبائى از آميزش جنسى است.
***
٥- درباره ساير خصوصيات تيمم از جمله «صَعِيْداً طَيِّباً» در ذيل آيه ٦