تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٨٥
توسعه مفهوم اين تعبير است كه همه اين موارد را نيز در بر مىگيرد.
و به اين ترتيب، آيه يك دستور جامع و كلى براى حسن معاشرت نسبت به تمام كسانى كه با انسان ارتباط دارند مىباشد، اعم از دوستان واقعى، همكاران، همسفران، مراجعان، شاگردان، مشاوران، و خدمتگزاران.
و در پارهاى از روايات «صاحِبِ بِالْجَنْبِ» به «همسر» تفسير شده است، چنان كه نويسندگان «المنار» و تفسير «روح المعانى» و «قرطبى» در ذيل آيه از على عليه السلام همين معنى را نقل كردهاند، «١» ولى بعيد نيست كه آن نيز بيان يكى از مصاديق آيه باشد.
٩- دسته ديگرى كه در اينجا درباره آنها سفارش شده، كسانى هستند كه در سفر و بلاد غربت احتياج پيدا مىكنند، مىفرمايد: «نسبت به ابن سبيل نيز نيكى كنيد» «وَ ابْنِ السَّبيلِ».
با اين كه ممكن است در شهر خود، افراد متمكنى باشند، در سفر به علتى وامىمانند و تعبير جالب «ابن السبيل» (فرزند راه) نيز از اين نظر است كه ما نسبت به آنها هيچگونه آشنائى نداريم، تا بتوانيم آنها را به قبيله يا فاميل يا شخصى نسبت دهيم، تنها به حكم اين كه مسافرانى هستند نيازمند، بايد مورد حمايت قرار گيرند.
١٠- در آخرين مرحله، توصيه به «نيكى كردن نسبت به بردگان» شده است «وَ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ».
در حقيقت آيه، با حق خدا شروع شده و با حقوق بردگان ختم مىگردد؛