تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٩
به اين ترتيب، هر گونه تصرف در مال ديگرى كه بدون حق و بدون يك مجوز منطقى و عقلانى بوده باشد، ممنوع شناخته شده و همه را تحت عنوان «باطل» كه مفهوم وسيعى دارد، قرار داده است.
مىدانيم «باطل» در مقابل «حق» است و هر چيزى را كه ناحق، بى هدف و بى پايه باشد در برمىگيرد.
در آيات ديگرى از قرآن نيز با عباراتى شبيه عبارت فوق، اين موضوع تأكيد شده، مثلًا: به هنگام نكوهش از قوم يهود و ذكر اعمال زشت آنها مىفرمايد: وَ أَكْلِهِمْ أَمْوالَ النَّاسِ بِالْباطِلِ: «آنها اموال مردم را بدون مجوز و به ناحق تصرف مىكردند و مىخوردند». «١»
و در آيه ١٨٨ سوره «بقره»، جمله «لا تَأكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ» را به عنوان مقدمهاى براى نهى از كشاندن مردم به وسيله ادعاهاى پوچ و بى اساس به سوى دادگاهها و خوردن اموال آنها ذكر فرموده است.
بنابراين، هر گونه تجاوز، تقلب، غش، معاملات ربوى، معاملاتى كه حد و حدود آن كاملًا نامشخص باشد، خريد و فروش اجناسى كه فايده منطقى و عقلائى در آن نباشد، خريد و فروش وسائل فساد و گناه، همه در تحت اين قانون كلى قرار دارند، و اگر در روايات متعددى كلمه «باطل» به «قمار»، «٢» «ربا» «٣»
و مانند آن تفسير شده، در حقيقت معرفى مصداقهاى روشن اين كلمه است نه آن كه منحصر به آنها باشد.
شايد نياز به تذكر نداشته باشد كه تعبير به «أَكْل» (خوردن) كنايه از هر گونه تصرف است، خواه به صورت خوردن معمولى باشد يا پوشيدن يا سكونت و يا