تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١٣
رعايت حقوق خانوادگى و مانند اينها همه از امورى است كه بدون پشتوانه تقوا و پرهيزكارى به جائى نمىرسد، لذا اين سوره را- كه محتوى همه اين مسائل است- با دعوت به تقوا آغاز مىكند، مىفرمايد: «اى مردم! از پروردگارتان بپرهيزيد!» «يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ».
پس از آن براى معرفى خدائى كه نظارت بر تمام اعمال انسان دارد به يكى از صفات او اشاره مىكند كه ريشه وحدت اجتماعى بشر است، مىفرمايد:
«همان خدائى كه همه شما را از يك انسان پديد آورد» «الَّذي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ».
بنابراين، امتيازات و افتخارات موهومى كه هر دستهاى براى خود درست كردهاند از قبيل امتيازات نژادى، زبانى، منطقهاى، قبيلهاى و مانند آن كه امروز منشأ هزار گونه گرفتارى در جامعههاست، همه نادرست و نبايد در يك جامعه اسلامى وجود داشته باشد، چه اين كه همه، از يك اصل سرچشمه گرفته و فرزندان يك پدر و مادرند و در آفرينش از يك گوهرند.
توجه به اين كه جامعه عصر پيامبر صلى الله عليه و آله يك جامعه به تمام معنى قبيلهاى بود اهميت اين مبارزه را روشنتر مىسازد و نظير اين تعبير، در موارد ديگرى از قرآن مجيد نيز هست كه در جاى خود به آن اشاره خواهد شد.
اكنون ببينيم منظور از «نَفْسٍ واحِدَةٍ» كيست؟
آيا منظور از «نفس واحده» يك فرد شخصى است يا يك واحد نوعى (يعنى جنس مذكر)؟
شكى نيست كه ظاهر اين تعبير همان واحد شخصى را مىرساند و اشاره به نخستين انسانى است كه قرآن او را به نام آدم پدر انسانهاى امروز معرفى كرده و تعبير «بنى آدم» كه در آيات فراوانى از قرآن وارد شده، نيز اشاره به همين است و