تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٥
هدف ما، از خود ما بالاتر است و هرگز با نابودى ما نابود نخواهد شد، لذا قرآن با صراحت در آيه فوق مىگويد: «محمّد تنها فرستاده خدا است، پيش از او هم فرستادگانى بودند كه از دنيا رفتند آيا اگر او بميرد يا كشته شود بايد شما سير قهقرائى كنيد؟ و به آئين بت پرستى بازگرديد»؟ «وَ ما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ».
جالب اين كه: در اين آيه براى بيان سير قهقرائى جمله «انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ» به كار رفته است؛ زيرا «أَعْقاب» جمع «عقب» (بر وزن خشن) به معنى پاشنه پا است، بنابراين «انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُم» به معنى عقب گرد مىكنيد مىباشد و اين تصوير روشنى است از سير قهقرائى و ارتجاع به معنى واقعى، منتها از كلمه ارتجاع صريحتر و روشنتر است.
پس از آن مىفرمايد: «آنها كه عقب گرد مىكنند و به دوران كفر و بت پرستى باز مىگردند، به خداوند زيان نمىرسانند» «وَ مَنْ يَنْقَلِبْ عَلى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئاً».
زيرا با اين عمل، نه تنها چرخهاى سعادت خود را متوقف مىسازند، بلكه آنچه را به دست آوردهاند نيز به سرعت از دست خواهند داد.
در پايان آيه، به اقليتى كه در جنگ احد على رغم همه مشكلات، و انتشار خبر شهادت پيغمبر، دست از جهاد برنداشتند اشاره كرده، كوششهاى آنها را مىستايد و آنها را به عنوان شاكران و كسانى كه از نعمتها در راه خدا استفاده كردند معرفى مىكند، مىفرمايد: «خداوند به زودى اين شاكران را پاداش نيك مىدهد» «وَ سَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرينَ».
درسى را كه اين آيه، درباره مبارزه با فرد پرستى مىدهد درسى است براى همه مسلمانان در همه قرون و اعصار، آنها بايد از قرآن بياموزند كه مسائلِ هدفى