بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٥ - ه - همراهى هميشگى عمل

هستيم كه در صحرا در گردش هستيم.

پيامبر صلى الله عليه و آله در پاسخ من ضمن مطالبى فرمود:

إنَّهُ لا بُدَّ لَكَ يا قَيسُ مِن قَرينٍ يُدفَنُ مَعَكَ وهُوَ حَىٌّ، و تُدفَنُ مَعَهُ و أنتَ مَيِّتٌ، فإن كانَ كَريماً أكرَمَكَ، و إن كانَ لَئيماً أسلَمَكَ، ثُمَّ لا يُحشَرُ إلّامَعَكَ، و لا تُبعَثُ إلّامَعَهُ، و لا تُسأَلُ إلّاعَنهُ، و لا تَجعَلْهُ إلّاصالِحاً، فإنَّهُ إن صَلُحَ أنِستَ بِه، و إن فَسَدَ لا تَستَوحِشُ إلّامِنهُ، و هُوَ فِعلُكَ.[١]

اى قيس! ناچار تو را همدمى است كه با تو دفن مى‌شود و او زنده است و تو با او دفن مى‌شوى، در حالى كه تو مرده‌اى. اگر كريم و بزرگوار باشد، تو را گرامى مى‌دارد و اگر پست و فرومايه باشد، تو را به زانو درمى‌آورد. سپس آن همدم جز با تو محشور نمى‌شود و تو جز با آن برانگيخته نمى‌شوى و جز در باره او از تو بازخواست نمى‌شود. پس آن را جز شايسته و صالح قرار مده؛ زيرا اگر خوب باشد، با وى انس مى‌گيرى و اگر بد باشد، جز از او وحشت نمى‌كنى. آن همدم، كردار توست.

از امام على عليه السلام نيز روايت شده كه فرمود:

أعمالُ العِبادِ فى عاجِلِهم، نُصبُ أعيُنِهِم فى آجالِهِم.[٢]

كردار بندگان در دنياى آنان، پيش ديده‌هاشان در آخرت ايشان است.

اين گونه آيات و احاديث را كه به روشنى بر تجسّم اعمال دلالت دارند، مى‌توان چنين تفسير كرد كه در قيامت، كارهاى نيك، زيبا مجسّم مى‌شوند و

[١]. ميزان الحكمة: ج ٨ ص ١٨٤ ح ١٤٥٢٠.

[٢]. نهج البلاغه: حكمت ٧.