بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٧ - واژه شناسى«جحيم»

تكرار اضافه «نار» به «جهنّم» در قرآن، بيانگر آن است كه «جهنّم» عين «نار» نيست و اين اضافه به اصطلاح، اضافه بيانيه نيست. از سوى ديگر، جهنّم داراى معنايى متناسب با «نار» است. از اين رو معناى «بئر بعيدة القعر» كه لسان العرب براى آن ذكر مى‌كند، تقويت مى‌يابد، چنان كه احاديثى با تعابيرى از قبيل: «حُفَر النيران» مؤيّد ديگرى براى اين تفسيراند.

٢. جحيم‌

دومين نام دوزخ، «جحيم» است كه لفظاً و معناً مشابه نام نخست آن است.

واژه‌شناسى «جحيم»

كلمه «جحيم» در لغت، به معناى آتشى است كه به شدّت برافروخته شده باشد.

خليل بن احمد در اين باره مى‌گويد:

الجحيم: النار الشديد التأجّج و الالتهاب. و جاحم الحرب: شدّة القتل فى معركتها.[١] جحيم، آتش تند، شعله‌ور و سركش است. حاحم الحرب، به معناى كشتار هولناك در جنگ است.

اما جوهرى در تبيين واژه «جحيم» آورده:

الجحيم: اسم من اسماء النار وكلّ نارٍ عظيمة في مهواة فهي جحيم، من قوله تعالى:

«قالُوا ابْنُوا لَهُ بُنْياناً فَأَلْقُوهُ فِي الْجَحِيمِ»[٢]. و الجاحم: المكان الشديد الحرّ.[٣]

[١]. العين: ج ٣ ص ٨٧.

[٢]. صافّات: آيه ٩٧.

[٣]. الصحاح: ج ٥ ص ١٨٨٣.