بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٠ - يك رابطه كشت و درو

كَما لا يُجتَنى‌ مِنَ الشَّوكِ العِنَبُ كَذلكَ لا يَنزِلُ الفُجّارُ مَنازِلَ الأبرارِ، و هُما طَريقانِ، فَأيَّهُما أخَذتُم أدرَكتُم إلَيهِ.[١]

همان گونه كه از بوته خار، انگور چيده نمى‌شود، بدكاران نيز در منازل نيكوكاران، فرود نمى‌آيند. دو راه‌اند. هر كدام را در پيش گيريد، به همان مى‌رسيد.

و نيز از امام على عليه السلام روايت شده است كه:

ثَمَرَةُ العَمَلِ الصّالِحِ كَأَصلِهِ.[٢]

ميوه كار نيك، همانند ريشه آن است.

ثَمَرَةُ العَمَلِ السَّيِّئِ كَأَصلِهِ.[٣]

ميوه كار بد، همانند ريشه آن است.

بر پايه اين گونه احاديث، هر كار نيك يا بد انسان، همانند درختى است كه ميوه آن، پس از مرگ و در عالم آخرت ظاهر مى‌شود. بهشت، ميوه خوبى‌ها، و دوزخ، ميوه بدى‌هاست. بنا بر اين، باغ دلگشاى بهشت و زندان مخوف دوزخ، حاصل عمل خود انسان است، نه چيز ديگر، و همان طور كه حاصل درخت تيغ و حنظل، تيغ و حنظل است، نه ميوه انگور، محصول كفر و كارهاى زشت نيز زندان دوزخ است، نه باغ بهشت:

«مَنْ كَفَرَ فَعَلَيْهِ كُفْرُهُ وَ مَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِأَنْفُسِهِمْ يَمْهَدُونَ.[٤]

[١]. ميزان الحكمة: ج ٨ ص ١٤٤ ح ١٤٣٩٧.

[٢]. ميزان الحكمة: ج ٨ ص ١٤٥ ح ١٤٣٩٩.

[٣]. ميزان الحكمة: ج ٨ ص ١٤٥ ح ١٤٤٠٠.

[٤]. روم: آيه ٤٤.