اجازه‌اى را به نگارنده نداده است و جز اصلاح بعضى از اغلاط فاحش ادبى تصرفى در تقريرات نكردم. در نظر داشتم كه برخى كاستى‌هاى علمى مقرّر را در پاورقى متذكر شوم.

قسمتى از اين مهم انجام شد، اما به دو جهت از تكميل و درج اين حواشى صرف نظر شد، يكى اينكه دريافتم كه حاصل كار كتابى مستقل است و در حاشيه صفحات محدود اين مجلد نمى‌گنجد، ديگر آنكه انتشار اين مجلد و در نتيجه انتشار تمام مجموعه را به تأخير مى‌اندازد.

اميدوارم در كتاب مستقل تحليل انتقادى آراء ابتكارى حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى كه بعد از انتشار اين مجموعه به اميد خدا منتشر خواهد شد، به امهات اين مناقشات علمى اشاره كنم. عليرغم بعضى نواقص، در اين تقريرات مطالب بكر و ارزشمند هم كم نيست. به هر حال ارزش علمى اين تقريرات مقول به تشكيك است، از عبارات و اشاراتى در سطح بدايع تا توضيحات كم‌ارزش و پيش‌پا افتاده. متأسفانه آغاز و انجام اين تقريرات ساقط شده لذا نه نام مقرر مشخص است، نه زمان القاى دروس و نه وقت كتابت تقرير. اين تقريرات قسمت اعظم فن اول (فى الربوبيات) را در بر مى‌گيرد. از فن دوم (فى المعاد) چيزى به جا نمانده است. اين تقريرات در قالب ٦٦٤ تعليقه از فصل چهارم مقاله اولى تا فصل شانزدهم مقاله سوم را در بر مى‌گيرد (مطالب مربوط به صفحه ٣٠ تا ٢٠٧ المبدء و المعاد چاپى).

مسائل موردبحث در تقريرات‌

در اين تقريرات مسائل زير از الهيات بالمعنى الاخص مورد بحث قرار گرفته است:

١- اينكه انيّت واجب ماهيت اوست، ٢- كنه واجب تعالى براى بشر غير معلوم است، ٣- بساطت واجب تعالى، ٤- واجب الوجود فاقد فصل است، ٥- نفى كثرت عدديه از واجب تعالى، ٦- واجب الوجود نمى‌تواند حقيقت نوعيه باشد، ٧- نفى شريك از واجب الوجود، ٨- خداوند عالم واحد است و در ايجاد شريكى ندارد، ٩- واجب است كه صفات خداوند تعالى عين ذات او باشد، ١٠- علم خداوند به ذاتش، ١١- علم خداوند به ما سواى ذات، ١٢- ابتهاج ذاتى خداوند، ١٣- محبت خداوند به خلق، ١٤- افعال خداوند تعالى، ١٥- بحث در اجسام سفليه عنصريه، ١٦- انقطاع ابعاد و انتهاء اجرام، ١٧- بيان محدد الجهات، ١٨- سبب حدوث حركة، ١٩- آسمان حيوان است، ٢٠- آسمان انسان كبير است، ٢١- محرك آسمان‌